ਨਿੱਜਤਾ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾ: ਸਮਾਰਟ ਐਨਕਾਂ-ਗੁਪਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ’ਚ ਵੀ ਹਰ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਸਮਾਰਟ ਐਨਕ-ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਹਰਕਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕੈਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ, ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ!

- ਪਬਲਿਕ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਅਸਮਰੱਥ

- ਕੇ-ਮਾਰਟ ਵਿਖੇ ਸਸਤੀ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਮਿਲ ਰਹੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਵਧਾਈਆਂ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ

ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-

ਔਕਲੈਂਡ, 29 ਅਗਸਤ 2026:-ਸਮਾਰਟ ਐਨਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਗੁਪਤ ਵੀਡੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਆਮ ਐਨਕਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਮੇਟਾ ਦੀਆਂ ਰੇਅ-ਬੈਨ ਅਤੇ ਓਕਲੇ ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਰਟ ਐਨਕਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੁਣ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੇ-ਮਾਰਟ ਵਿਖੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਐਨਕੋ ਕੈਮਰਾ ਐਨਕਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮਾਤਰ 99 ਡਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੀਆਂ ਹਨ।
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਏਆਈ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਬੋਰਡ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਨੇਤਰਹੀਣਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਸੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗੁਪਤ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾ ਕੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਪਾਈ ਗਈ। ਜੇਕਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਿਸੇ ਜਨਤਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਸਮਾਰਟ ਐਨਕਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗੁਪਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਆਨਲਾਈਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੋਸ਼ਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਕੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਮਸਾਜ ਪਾਰਲਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਉੱਤੇ ਗਲਤ ਕੈਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਮੈਂਟ ਲਗਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹਿਪਾਠੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਟਿਕਟੌਕ ਉੱਤੇ ਪਾਉਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਗੂਗਲ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੈਮਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਲੋਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੇਟਾ ਨੇ ਖੁਦ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲਾਈਟ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਈਮਜ਼ ਐਕਟ 1961 ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਗਨਤਾ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਥਰੂਮ ਜਾਂ ਚੇਂਜਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੀਡੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਨਤਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਔਰਤ ਦੀ ਗੁਪਤ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ। ਕਾਨੂੰਨ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਸਵੀਰ ਕਿੱਥੇ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਗਲਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਾਰਮਫੁੱਲ ਡਿਜੀਟਲ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਕਟ 2015 ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਐਕਟ 2020 ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਗਰ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨੀਅਤ ਸਾਬਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹਰ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਪਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕੰਪਨੀਆਂ, ਆਯਾਤਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਤਪਾਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ।
ਈਸੀਪੀਏਟੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਲੀਨੋਰ ਪਾਰਕਸ ਅਨੁਸਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿਲੀਟ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕੇ-ਮਾਰਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਮੀਦ ਕਰਨਾ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।