...ਅਖੇ ਵਾਪਿਸ ਜਾਓ -ਕਿਵੇਂ ਕਰੋਗੇ ਚੜਿ੍ਹ੍ਹਆ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ?
ਯੁੱਧ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਵਾਈ ਅੰਬਰਾਂ ਤੱਕ ਹੈ ਸਾਡੀ ਪੈੜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਔਕਲੈਂਡ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ‘ਜੈਫ਼ਰੀ ਰੋਬਰਟਸ ਰੋਡ’ ਵਿਚ ਲੁਕੀ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਉਡਾਣ
-ਏਅਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਜੈਫਰੀ ਰੌਬਰਟਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1930-33 ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਪਾਇਲਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-
ਔਕਲੈਂਡ, 31 ਜੁਲਾਈ 2026:-ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਹਵਾਈ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਤੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਏਅਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਿਰਮੌਰ ਸਰ ਜੈਫਰੀ ਰੋਬਰਟਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਿਤਾਏ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਨਸਲਵਾਦੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਕੁਝ ਸਾਂਸਦ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਉਗਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਥੇ ਦੀ ਆਬੋ-ਹਵਾ ਦੇ ਵਿਚ ਚੜਿ੍ਹਆ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਔਕਲੈਂਡ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਟੌਮ ਪੀਅਰਸ ਡ੍ਰਾਈਵ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ‘ਜੈਫ਼ਰੀ ਰੋਬਰਟਸ ਰੋਡ’ ਜੋ ਕਿ ਏਅਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਦਫਤਰ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਤੋਂ ਜਾ ਕੇ ਰੱਨਵੇਅ ਲਾਗੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੁਆਰਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਖਸ਼ ਦੇ ਨਾਂਅ ‘ਜੈਫ਼ਰੀ ਰੋਬਰਟਸ’ ਉਤੇ ਹੈ ਉਸਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸਬੰਧ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾ ਹੈ, ਆਓ ਜਾਣੀਏ।
ਜੈਫਰੀ ਨਿਊਲੈਂਡ ਰੋਬਰਟਸ: 08 ਦਸੰਬਰ 1906 ਨੂੰ ਇੰਗਲਵੁੱਡ ਟਾਰਾਨਾਕੀ ਵਿਖੇ ਜਨਮੇ ਜੈਫਰੀ ਨਿਊਲੈਂਡ ਰੋਬਰਟਸ ਨੇ ਦੋ ਹਵਾਈ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚਾਰਲਸ ਆਕਸਫੋਰਡ ਰੋਬਰਟਸ 1897 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਕੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲਵੁੱਡ ਵਿਚ ਵੱਸ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਲਡਾ ਮਾਰੀਅਨ ਨਿਊਲੈਂਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਿਚ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹੀ। ਨਿਊ ਪਲਾਈਮਾਊਥ ਬੁਆਏਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈਫਰੀ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰਕ ਫਰਮ ਨਿਊਟਨ ਕਿੰਗ ਲਿਮਟਿਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਤਰ ਉੱਨੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇੰਗਲਵੁੱਡ ਵਿਖੇ ਇਸ ਦੇ ਮੋਟਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਹ ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੇੜਲੇ ਮਾਊਂਟ ਏਗਮੋਂਟ ਉੱਤੇ। ਰੋਬਰਟਸ 1921 ਵਿਚ ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਫੋਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਟਾਰਾਨਾਕੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਕਾਰਪੋਰਲ ਬਣੇ। ਉਹ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸਨ ਅਤੇ 1928 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਰਾਇਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ’ ਦੁਆਰਾ ਪਾਇਲਟ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਛੋਟੀ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਉੱਪਰ ਹਲਕੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਏ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਇਕ ਸਿੰਗਲ ਇੰਜਣ ਵਾਲੇ ਬਾਈਪਲੇਨ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੱਕ ਉਡਾਣਾਂ ਆਮ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਰੋਬਰਟਸ ਰੰਗੂਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇਕ ਮੁਟਿਆਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਔਰਤ ਫਿਲਿਸ ਹੈਮਿਲਟਨ ਬਰਡ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦਸ ਨਵੰਬਰ 1934 ਨੂੰ ਗੋਸਫੋਰਥ ਨੌਰਥੰਬਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟੀ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ‘ਰਾਇਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ’ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਗੁੱਡਈਅਰ ਟਾਇਰ ਐਂਡ ਰਬੜ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ੈੱਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਰੋਬਰਟਸ ਫਰਵਰੀ 1937 ਵਿਚ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨਾਲ ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਯੁੱਧ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਉਹ ਰਾਇਲ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 1939 ਵਿਚ ਸਕੁਐਡਰਨ ਕਮਾਂਡ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਚ1940 ਵਿਚ ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਨੰਬਰ ਇਕ ਜਨਰਲ ਰੇਕੋਨਿਸੈਂਸ ਸਕੁਐਡਰਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਵੇਨੁਆਪਾਈ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ ਅਤੇ ਰੋਬਰਟਸ ਇਸ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਸਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੰਡਰਾਉਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰ ਐਨ ਜ਼ੈਡ ਏ ਐਫ ਫਿਜੀ ਦੇ ਆਫਿਸਰ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1943 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1944 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਘਰੇਲੂ ਕਮਾਂਡ ਮਿਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਲੋਮਨ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਏਅਰ ਕਮੋਡੋਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨਾਲ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਏਅਰ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਵਜੋਂ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਹੁਨਰ ਵਿਚ ਨਿਖਾਰ ਆਇਆ। ਆਪਣੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਤਰਨਾਕ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ ਸਮਝਣ ਕਿ ਉਹ ਕਿਉਂ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਹ ਰਾਬਾਉਲ ਵਿਖੇ ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਕਰਾਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੀਬੀਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੀਜਨ ਆਫ ਮੈਰਿਟ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਰੋਬਰਟਸ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਵਿਚ ਸ਼ੈੱਲ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਟਾਸਮੈਨ ਐਮਪਾਇਰ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹੀ ਸੌ ਚਾਲੀ ਵਿਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਟੀਈਏਐਲ ਨੇ ਔਕਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਸ਼ਾਰਟ ਐਸ-ਤੀਹ ਫਲਾਇੰਗ ਬੋਟ ਉਡਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀ ਸੌ ਇਕਤਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਰੋਬਰਟਸ ਨੇ ਮਈ 1946 ਵਿਚ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਦੋਂ ਟੀਈਏਐਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੁਆਰਾ ਅਣਚਾਹੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਕਵਾਂਟਾਸ ਐਮਪਾਇਰ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਦੇਖਦੇ ਸਨ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਟ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ। ਟੀਈਏਐਲ ਨੇ ਦੋ ਫਲਾਇੰਗ ਬੋਟਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹੀ ਸੌ ਪੈਂਤਾਲੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਚੇਅਰਮੈਨ ਐਨ ਐਸ ਫਾਲਾ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਨਾਲ ਕੰਮਕਾਜ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੋਬਰਟਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਮੁੜ ਲੈਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਆਧਾਰਿਤ ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਟੀਈਏਐਲ ਨੇ ਫਲਾਇੰਗ ਬੋਟਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਚਲਾਇਆ। ਰੋਬਰਟਸ ਨੇ ਐਨਏਸੀ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਰੂਟ ਵਾਪਸ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਨਾ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਜ਼ਮੀਨ ਆਧਾਰਿਤ ਡਗਲਸ ਡੀਸੀ-ਛੇ ਉਨ੍ਹੀ ਸੌ ਚੌਂਜੀ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਰੋਬਰਟਸ ਨੇ ਟਰਬੋ-ਪ੍ਰੋਪ ਲੌਕਹੀਡ ਇਲੈਕਟਰਾਸ ਨਾਲ ਜੈੱਟ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿਚ 1961 ਵਿਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਏਅਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਰੋਬਰਟਸ ਦੇ ਅਕਸਰ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਸ਼ਾ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲਈ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਵ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇਕ ਉਚਿਤ ਉਪਾਅ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਖੂਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਰੋਬਰਟਸ ਨੇ ਮਈ 1958 ਵਿਚ ਟੀਈਏਐਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਏ 1961 ਤੋਂ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ 1965 ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਜੈੱਟ ਡਗਲਸ ਡੀਸੀ-ਅੱਠ ਫਿਰ ਵਾਈਡ-ਬਾਡੀ ਵਾਲੇ ਡੀਸੀ-ਦੱਸ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ ਗਏ। ਅਗਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੱਸਮੁਖ ਸਰੀਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ।
ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਮਿਹਨਤੀ ਸਨ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਪੱਖਪਾਤੀ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇ ਉਨ੍ਹੀ ਸੌ ਪਚੱਤਰ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਲੇਬਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦੇ ਵਕੀਲ ਜੌਨ ਜੈਫਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਤਜ਼ਰਬਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ 1979 ਦੇ ਮਾਊਂਟ ਏਰੇਬਸ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵੱਡੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਰੋਬਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਬੋਰਡਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਏਅਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਐਨਏਸੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਲੱਪਣ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1978 ਵਿਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1970 ਵਿਚ ਰੋਬਰਟਸ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਐਰੋਨਾਟਿਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲੰਡਨ ਦਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1973 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਨਾਈਟ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 1973 ਤੋਂ1975 ਤੱਕ ਉਹ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਵੈਲਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮ ਪੁਕੇਤੀਰੋ ਵਿਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਉਹ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਚੈਰਿਟੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। 1978 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਨੁਆਪਾਈ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਰਐਨਜ਼ੈਡਏਐਫ ਸਕੁਐਡਰਨ ਨੂੰ ਰੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੋਏਲ ਹੋਮਸ ਨੇ 1982 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ‘ਟੂ ਫਲਾਈ ਏ ਡੈਸਕ’ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਰੋਬਰਟਸ ਨੂੰ ‘ਏਅਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਪਿਤਾ’ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। 27 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ ਅਲਜੀਜ਼ ਬੇਅ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਮਾਊਂਟ ਏਗਮੋਂਟ ਉੱਤੇ ਬਿਖੇਰੀਆਂ ਗਈਆਂ।
-ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-
-
ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-, writer
hsbasiala25@gmail.com>
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.