ਈਰਾਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਜੰਗ ਦਾ 44ਵਾਂ ਦਿਨ: ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ/ਤੇਹਰਾਨ: 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026
ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਅੱਜ 44ਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਾਂਡ (CENTCOM) ਨੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ (ET) ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਾਕਾਬੰਦੀ (Blockade) ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਈਰਾਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਉੱਥੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ CENTCOM ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਰਮੀ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਪੂਰਾ ਸਟ੍ਰੇਟ।
ਇਸ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਸਾਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। 'US crude' ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 8.7 ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ $104.8 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰੈਂਟ (Brent) ਵੀ $102 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ $67 ਸੀ, ਜੋ 44 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ 56 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਧ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Nikkei, Kospi ਅਤੇ Hang Seng ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਵੀ ਫਿਊਲ ਟੈਕਸ ਵਿੱਚ 17 ਯੂਰੋ ਸੈਂਟ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ (EU) ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 60 ਤੋਂ 70 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਖਰਚਾ €14 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨੂੰ 'ਡਾਕੂਆਈ' ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ। ਈਰਾਨੀ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ (IRGC) ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 'ਹੁਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਚਾਬੀ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 230 ਦੇ ਕਰੀਬ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 130 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮਸਾਂ 17 ਜਹਾਜ਼ ਹੀ ਸਟ੍ਰੇਟ ਪਾਰ ਕਰ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ ਦੇ 'ਠੀਕ ਚੱਲਣ' ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਗਲੇ 9 ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਇਸਰਾਈਲ ਅਤੇ ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਉਮੀਦ ਜਗਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਅਜੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਕੀ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਗ ਹੋਰ ਭੜਕੇਗੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਿਕਲੇਗਾ।