ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਜੂਬਾ: ਇਨਸਾਨੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਕੈਮਰੇ-ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ

-‘‘ਏ ਨੇਤ੍ਰਹੁ ਮੇਰਿਹੋ ਹਰਿ ਤੁਮ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਧਰੀ’’

-ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-

ਔਕਲੈਂਡ, 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026:- ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਰੰਗੀਨ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਵਾਂਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਰਕਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਇਨਸਾਨੀ ਅੱਖ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਲਗਭਗ 576 ਮੈਗਾਪਿਕਸਲ (Megapixel) ਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਵਾਹ ਓਏ ਰੱਬਾ! ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਅਪਰੰਪਾਰ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ‘ਦੋ ਨੂਰੀ ਰਤਨ’ ਬਖਸ਼ੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਕੈਮਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚਾਰਜਿੰਗ ਜਾਂ ਮੈਮੋਰੀ ਕਾਰਡ ਦੇ, ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੈ।
ਅੱਖ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ: ਅੱਜ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਵਿੱਚ 50 ਜਾਂ 200 ਮੈਗਾਪਿਕਸਲ ਦਾ ਕੈਮਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨਸਾਨੀ ਅੱਖ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦੇ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਡੀ ਅੱਖ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ 576 ਮੈਗਾਪਿਕਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਦੀ। ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ (High Definition) ਵਾਲੀ ਤਸਵੀਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕੇਵਲ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਹ ਖਿੜਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਸੋ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਅਨਮੋਲ ਦਾਤ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਪਰਵਰਦਿਗਾਰ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ (ਨੇਤਰਾਂ) ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ (ਨੇਤਰ) ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਕੇਵਲ ਸੰਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨੂਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
‘‘ਏ ਨੇਤ੍ਰਹੁ ਮੇਰਿਹੋ ਹਰਿ ਤੁਮ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਧਰੀ’’
ਜਿੱਥੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮੈਗਾਪਿਕਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਦਾਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀ ਹੈ।
ਤੀਜੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ‘ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ’ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ: ‘ਏ ਨੇਤ੍ਰਹੁ ਮੇਰਿਹੋ ਹਰਿ ਤੁਮ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਧਰੀ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਦੇਖਹੁ ਕੋਈ ॥’
(ਹੇ ਮੇਰੀਓ ਅੱਖੋ! ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਪਾਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ (ਪਰਾਏ) ਨੂੰ (ਮੰਦ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ) ਨਾ ਦੇਖੋ।) ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਉਸੇ ਦਾ ਪਸਾਰਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕੌਣ?
ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਕੋਲ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ:
‘ਅੰਧੇ ਏਹਿ ਨ ਆਖੀਅਨਿ ਜਿਨ ਮੁਖਿ ਲੋਇਣ ਨਾਹਿ ॥ ਅੰਧੇ ਸੇਈ ਨਾਨਕਾ ਖਸਮਹੁ ਘੁਥੇ ਜਾਹਿ ॥’
ਅਰਥਾਤ, ਉਹ ਲੋਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ (ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ) ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਏ ਹਨ।
ਨੇਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ:
‘ਨੇਤ੍ਰ ਪੁਨੀਤ ਭਏ ਦਰਸ ਪੇਖੇ ॥’
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਪਰ ਤ੍ਰਿਅ ਰੂਪੁ ਨ ਪੇਖੈ ਨੇਤ੍ਰ’ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਨਸਾਨ ਕੋਲ ਉਹ ’ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੱਖਾਂ’ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨੂਰ ਨੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਖ ਸਕਣ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ:
ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਖੋਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ 576 ਮੈਗਾਪਿਕਸਲ ਹੋਣਾ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਫਲਤਾ ‘ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ’ (ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨੂਰ) ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਲਾਈ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਇਲਾਹੀ ਰੰਗ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਅਨਮੋਲ ਦਾਤ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਤਾਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
‘ਨਾਨਕ ਸੇ ਅਖੜੀਆਂ ਬਿਅੰਨਿ ਜਿਨੀ ਡਿਸੰਦੋ ਮਾ ਪਿਰੀ’