ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਤੱਕ—ਗੁਰਦੀਪ ਈਸੇਵਾਲ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਭਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਯਾਤਰਾ
---ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਕਵੀ, ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਣ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਲੁਧਿਆਣਾ 9 ਅਗਸਤ 2026
ਕੁਝ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਕਰਕੇ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਸੋਚ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਕਰਕੇ। ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਨਾਲ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਸਾਦਗੀ, ਹਸਮੁੱਖ ਸੁਭਾਅ, ਨਰਮ ਬੋਲਚਾਲ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪੜੇ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਈਸੇਵਾਲ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੂਝ
ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਪਿੰਡ ਈਸੇਵਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਜੰਗ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਗੁਰਦੀਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਈਸੇਵਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਵਿੱਦਿਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀ ਕੀਤੀ।
ਕਿੱਤਾ ਮੈਨੇਜਰ ਦਾ, ਦਿਲ ਕਵੀ ਦਾ
ਅੱਜ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਹੁੰਡਈ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਨੇਜਰੀ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਰੇ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਦਫ਼ਤਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਗਜ਼, ਕਲਮ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਹਿਸਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲਮ—ਜੋ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ
ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ੌਕ ਲੇਖਣੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ-ਰਚਨਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਵਿਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਕਬੰਦੀ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟੀ ਚਮਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਧੜਕਣ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਦੁੱਖ, ਰਿਸ਼ਤੇ, ਸੰਘਰਸ਼, ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਹਕੀਕਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਮ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਸਹਿਜਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਝਲਕਦੀ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹੇ ਨਾ ਜਾਣ, ਸਗੋਂ ਪਾਠਕ ਦੇ ਦਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਹੈ।
ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਸਾਦਗੀ, ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਮਿਠਾਸ
ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਪੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਸਮੁੱਖ ਅਤੇ ਨਰਮ-ਸੁਭਾਅ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਲੰਮਾ ਕੱਦ-ਕਾਠ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਫਟ-ਸਪੋਕਨ ਸੁਭਾਅ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲੋਂ ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੱਖ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ—ਦੋ ਰੰਗ
ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੋ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਰਪਿਤ ਮੈਨੇਜਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਣੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਵੀ ਹਨ।
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਾਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕ ਪਛਾਣ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਕਦਮ
ਅੱਜ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਲਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗੱਲ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਿੱਤੇ, ਉਮਰ ਜਾਂ ਮੰਚ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਸਾਸ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਰ ਤਜਰਬਾ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਹਰ ਪਲ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ—ਜੋ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸਾਹਿਤਕ ਮੰਚ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ , ਕਲਮਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ ਸਾਹਿਤਕ ਮੰਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ,ਸਾਹਿਤਕ ਮੰਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਮੇਲਨ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਸੰਮੇਲਨਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੀਪ ਦੀ ਸਮੂਲੀਅਤ ਕਾਬਲੇਤਾਰੀਫ਼ ਰਹੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਦੇ ਨਹੀਂ—ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਬਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
- Download Babushahi App
-
-
