ਸ਼ਤਰੰਜ ਦਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ: ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਨੇ ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ 'ਚ ਰਚਿਆ ਇਤਿਹਾਸ, ਬਣੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੈੱਸ ਟੂਰ ਚੈਂਪੀਅਨ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
21 ਸਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦਿੱਗਜਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰੈਪਿਡ ਐਂਡ ਬਲਿਟਜ਼ ਖਿਤਾਬ
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਸਿਤਾਰੇ ਆਰ. ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ (R. Praggnanandhaa) ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੈੱਸ ਟੂਰ – ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ ਰੈਪਿਡ ਐਂਡ ਬਲਿਟਜ਼ 2026 ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। 31 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਇਸ ਪੰਜ-ਦਿਨਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਊਂਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਾਵੋਖਿਰ ਸਿੰਦਾਰੋਵ ਨਾਲ ਡਰਾਅ ਖੇਡ ਕੇ, 35 ਵਿੱਚੋਂ 23 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੋਂ 1.5 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੀਡ ਨਾਲ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਹ ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੈੱਸ ਟੂਰ ਰੈਪਿਡ ਐਂਡ ਬਲਿਟਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਸ਼ਤਰੰਜ (Norway Chess) ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਫਾਬੀਆਨੋ ਕਾਰੂਆਨਾ, ਲੇਵੋਨ ਅਰੋਨੀਅਨ, ਵੈਸਲੀ ਸੋ ਅਤੇ ਅਨੀਸ਼ ਗਿਰੀ ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕੱਲੇ ਮੋਹਰੀ ਰਹੇ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਈਵ ਰੈਪਿਡ ਰੇਟਿੰਗ ਦਾ ਕਰੀਅਰ-ਹਾਈ 2714.5 ਵੀ ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਟਾਪ-10 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾ ਲਈ।
ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਖੇਡ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (SDAT) ਵੱਲੋਂ ₹50 ਲੱਖ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਚੇਨਈ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਸਿਖ਼ਰ ਤੱਕ
10 ਅਗਸਤ 2005 ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਗਏ। ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੋਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਆਰ. ਵੈਸ਼ਾਲੀ, ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖੇਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਜੋੜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਜੋੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ — ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ
ਪਿਤਾ: ਆਰ. ਰਮੇਸ਼ਬਾਬੂ (ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀ) — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ "R. Praggnanandhaa" ਪਿਆ
ਮਾਤਾ: ਨਾਗਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਕੇ
ਭੈਣ: ਆਰ. ਵੈਸ਼ਾਲੀ — ਖ਼ੁਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ
ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ
ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਨੇ ਚੇਨਈ ਦੀ ਵੈਲਮਮਲ ਚੈੱਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ, ਜਿੱਥੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਨਿਕਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਤਿਆਰੀ, ਹਰ ਹਾਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਓਪਨਿੰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਾਇਆ।
ਯਾਦਗਾਰ ਪਲ
2016 — ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੇ
2018 — ਸਿਰਫ਼ 12 ਸਾਲ, 10 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 13 ਦਿਨ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਬਣ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ — ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ
2022 — ਆਨਲਾਈਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮੈਗਨਸ ਕਾਰਲਸਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ
2023 — FIDE ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ
2024 — ਕੈਂਡੀਡੇਟਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ
ਜੂਨ 2026 — ਨਾਰਵੇ ਸ਼ਤਰੰਜ (Norway Chess) ਜਿੱਤਿਆ
ਅਗਸਤ 2026 — ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੈੱਸ ਟੂਰ ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ ਰੈਪਿਡ ਐਂਡ ਬਲਿਟਜ਼ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ।
ਪ੍ਰੇਰਣਾ
ਪ੍ਰਗਿਆਨੰਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਤਰੰਜ ਸਿਰਫ਼ 64 ਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧੀਰਜ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਪਰਖ ਹੈ। ਚੇਨਈ ਦਾ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਅੱਜ ਕਰੋੜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਹਰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ ਦੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਟਰਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.