ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੋਂ 1.93 ਮੀਟਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ: ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੰਸਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਡਾਣ
---ਜ਼ਿਦ, ਜਨੂੰਨ ਤੇ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਕਹਾਣੀ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸੱਟਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਜੰਪ ਦੀ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਬਣੀ ਇਹ ਧੀ ਹੁਣ 2.00 ਮੀਟਰ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸੁਪਨੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖਿਡਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ 18-19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੰਚ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਮ ਹੈ — ਪੂਜਾ ਹੰਸਰਾਜ ਸਿੰਘ। 2025 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2026 ਵਿੱਚ 1.93 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਤੱਕ, ਪੂਜਾ ਨੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਓਲੰਪਿਕ ਤਮਗਾ ਉਮੀਦ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ
ਪੂਜਾ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਫ਼ਰਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਫਤੇਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਬੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੰਸਰਾਜ ਇੱਕ ਉਸਾਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ (Construction Worker) ਹਨ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਘਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਇੰਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ ਕਿ ਖੇਡ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਜਾਂ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਔਖੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਦੇ ਧੀ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮੁਰਝਾਉਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਪੂਜਾ ਅਕਸਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, “ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਰੋਇਆ; ਉਹ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।” ਇਹੀ ਬਿਨ-ਸ਼ਰਤ ਸਮਰਥਨ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬਣਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੋੜ
ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲਚਕ (Flexibility) ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਚ: ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਿਆਂ ਕੋਚ ਬਲਵਾਨ ਸਿੰਘ ਪਾਰਟਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ’ਤੇ ਪਈ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਸੰਤੁਲਨ, ਹਲਕਾਪਣ ਅਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇਖ ਕੇ ਕੋਚ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਈ ਜੰਪ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਚ: ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡਧਾਰਕ ਅਤੇ ਓਲੰਪੀਅਨ ਸਾਹਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਹਨਾ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਜਰਬਾ ਪੂਜਾ ਦੀ ਛਾਲ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ — ਰਨ-ਅੱਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਰ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਤੱਕ — ਨੂੰ ਨਿਖਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਪੋਰਟ ਸੰਸਥਾ (OGQ): Olympic Gold Quest (OGQ) ਨੇ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਛਾਣ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। OGQ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਕੋਚਿੰਗ, ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੋਸ਼ਣ (Nutrition), ਫਿਜ਼ਿਓਥੈਰਪੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਖ਼ਰਚ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਤੇ ਸੱਟ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਪਸੀ
ਦੇਸੀ ਜੁਗਾੜ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਥਲੀਟਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਸੀ:
ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਖੰਭਿਆਂ ’ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕਰਾਸਬਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਝੋਨੇ/ਧਾਨ ਦੀ ਭੂਸੀ ਦੇ ਬੋਰੇ ਥੱਲੇ ਵਿਛਾ ਕੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ ਮੈਟ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਗ੍ਰੇਡ-2 ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਟੀਅਰ
2025 ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖਿਤਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਜਾ ਨੂੰ 'ਗ੍ਰੇਡ-2 ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਟੀਅਰ' ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਲੱਗੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗੇਮਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਪੂਜਾ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ ਅਤੇ ਰੀਹੈਬ (Rehab) ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2026 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਇੰਡੋਰ ਅਤੇ ਅੰਡਰ-20 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕੇਦਾਰ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।
ਪੜ੍ਹਾਈ, ਨਿੱਜੀ ਰੁਚੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਸਿੱਖਿਆ
ਖੇਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਲਵਲੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (LPU) ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (B.P.Ed.) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਰੁਚੀਆਂ ਤੇ ਨਿਯਮ: ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ (Meditation) ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਲਗਾਅ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਕਸਰਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਿਨਚਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ ਪੂਜਾ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਖੇਡਾਂ ’ਤੇ ਹੈ। OGQ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਪਲਬਧੀਆਂ
2022ਜੂਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਸੋਨਾ (1.76 ਮੀ.)ਅੰਡਰ-16 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ
2023ਏਸ਼ੀਅਨ ਅੰਡਰ-18 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਸੋਨਾ—
2023ਏਸ਼ੀਅਨ ਅੰਡਰ-20 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਚਾਂਦੀ—
2023ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਯੂਥ ਗੇਮਜ਼ਕਾਂਸੀ—
2023ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼ (ਹਾਂਗਝੋ)ਛੇਵਾਂ ਸਥਾਨਸੀਨੀਅਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
2024ਵਰਲਡ ਅੰਡਰ-20 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।
2024ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅੰਡਰ-20ਸੋਨਾ—
2025ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਗੁਮੀ)ਸੋਨਾ (1.89 ਮੀ.)ਅੰਡਰ-20 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਿਆ
2026ਏਸ਼ੀਅਨ ਇੰਡੋਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਚਾਂਦੀਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ
2026ਏਸ਼ੀਅਨ ਅੰਡਰ-20 (ਹਾਂਗਕਾਂਗ)ਸੋਨਾ (1.93 ਮੀ.)ਨਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ + ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਰਿਕਾਰਡ
2026ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗੇਮਜ਼ (ਗਲਾਸਗੋ)ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀਸੀਨੀਅਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ
ਪਲ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰਹਿਣਗੇ
ਕੋਚ ਦੀ ਪਾਰਖੂ ਨਜ਼ਰ: ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕੋਚ ਬਲਵਾਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਹਾਈ ਜੰਪ ਲਈ ਚੁਣਨਾ।
ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਨਾ (2022): ਜੂਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ-16 ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣਾ।
ਗੁਮੀ (2025) ਵਿੱਚ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਉਣਾ: ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ।
1.93 ਮੀਟਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਛਾਲ (2026): ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚੀਖ਼ ਪੈਣਾ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਹੰਝੂ ਵਹਾਉਣਾ।
ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਵਾਪਸੀ: ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਟੀਅਰ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਇੰਡੋਰ 'ਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਓਲੰਪਿਕ ਸੁਪਨਾ ਤੇ ਅਗਲਾ ਟੀਚਾ
ਪੂਜਾ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਟੀਚਾ ਹੈ — "ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣਾ।"
ਮੌਜੂਦਾ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਖੇਡ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 2.00 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕੋਚ ਸਾਹਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ OGQ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.