ਗਗਨ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ: ਹਾਕੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਫਾਰਵਰਡ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿਤਾ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡਦੇ ਨਹੀਂ, ਖੇਡ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਡਿਫੈਂਸ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਪਸਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰ ਗੋਲ ਕਰੋੜਾਂ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਧੜਕਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਗਨ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ। ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਟਰਾਫੀ ਚੁੱਕੀ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇਖੀ।
ਗਗਨ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਦਸੰਬਰ 1980 ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਹਾਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 1972 ਦੀਆਂ ਮਿਊਨਿਖ ਅਤੇ 1976 ਦੀਆਂ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਰੰਗੇ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਚਾਚਾ ਹਰਮੀਕ ਸਿੰਘ ਵੀ ਨਾਮਵਰ ਓਲੰਪੀਅਨ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਗਨ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ।
ਪਰ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਾ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਹੋਰ। ਗਗਨ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਦਮ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਯੂਨੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਕੀ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਹਾਕੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਹੋਰ ਧਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੇ ਚੋਣਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਖਿੱਚ ਲਈਆਂ।
ਸਾਲ 1997 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਵਿਰੁੱਧ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਜਾਦੂਈ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਡਿਫੈਂਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਨ ਦਾ ਹੁਨਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਟਰਾਈਕਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਮੌਕੇ ਖ਼ੁਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਾ 2001 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਹੋਬਾਰਟ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵੇਲੇ ਗਗਨ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਕੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਬਣ ਗਈ। ਗਗਨ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਸਾਰੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਰੋਈ ਰੱਖਿਆ।
ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 13 ਗੋਲ ਦਾਗ਼ੇ ਅਤੇ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿਤਾਰਾ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2002, ਬੁਸਾਨ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ: ਭਾਰਤ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਗਗਨ ਨੇ ਚਾਰ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁਨ ਗੋਲ ਦਾਗ਼ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਿਤਾਇਆ। ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੁਣੇ ਗਏ।
2003, ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ (ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ): ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਗਗਨ ਨੇ ਪੰਜ ਗੋਲ ਕੀਤੇ।
2003, ਅਫ਼ਰੋ-ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ (ਹੈਦਰਾਬਾਦ): ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ, ਜਿੱਥੇ ਗਗਨ ਨੇ ਫਿਰ ਪੰਜ ਗੋਲ ਕੀਤੇ।
2003, ਪੈਨਾਸੋਨਿਕ ਮਾਸਟਰਜ਼ (ਯੂਰਪ): ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ।
ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਦਬਾਅ ਭਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁਨ ਗੋਲ ਕਰਨਾ ਹਰ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਗਗਨ ਨੇ ਇਹ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਹਰ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਗਨ ਨੇ 2000 ਦੀਆਂ ਸਿਡਨੀ ਅਤੇ 2004 ਦੀਆਂ ਐਥਨਜ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਗਨ ਨੇ ਸੱਤ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਗੋਲ ਸਕੋਰਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ, ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਚੈਲੰਜ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2005 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਘਰੇਲੂ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ, ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਖੇਡੇ, ਜਦਕਿ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਕਲੱਬ ਐੱਚ.ਸੀ. ਕਲਾਈਨ ਜ਼ਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਲੱਬ ਹਾਕੀ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸਦਕਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਕੌਮੀ ਮਾਨਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ।
ਪਰ ਗਗਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਤਮਗ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਗੋਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹਰ ਦਿਨ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ਤਰਾਰ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਫਾਰਵਰਡਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਓਲੰਪੀਅਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚੀ।
ਗਗਨ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਜੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁੰਡਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਚਮਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਉਸ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ ਦੇ ਅਹਿਮ ਸਿਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ, Staff Correspondent Ludhiana Babushahi News Network
Bhangoo1164@gmail.com
9815752449
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.