ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ—ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਤਾਰਾ ਜਿਸ ਨੇ ISL ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਗੋਲ ਕੀਤਾ
---ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਉਹ ਫੁੱਟਬਾਲਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨੂੰ ਕਈ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 15 ਦਸੰਬਰ 1986 ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਹੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰ ਲੀਗ (ISL) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ—ISL ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਗੋਲ
15 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰ ਦਿਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਚੇਨਈਯਿਨ ਐੱਫ.ਸੀ. (Chennaiyin FC) ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਿਆਂ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ FC Goa ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ISL ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਚੇਨਈਯਿਨ ਨੇ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ 2-1 ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ISL ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵੀ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਲੀਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਗੋਲ ਸਕੋਰਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਇਹ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕੇਤ ਸੀ, ਜਦੋਂ ISL ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਮੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਹਿਲਪੁਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਹਿਲਪੁਰ ਦੇ Khalsa Senior Secondary School ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ Khalsa College, Mahilpur ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੁੱਟਬਾਲੀ ਸਫ਼ਰ ਮਹਿਲਪੁਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ JCT ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। JCT ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। 2010 ਵਿੱਚ JCT ਦੇ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ Wolverhampton Wanderers ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਟਿੰਟ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ Salgaocar, Churchill Brothers, Mohun Bagan, Chennaiyin FC, Mumbai City FC, ATK, East Bengal ਅਤੇ Delhi FC ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲੱਬਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
Churchill Brothers ਨਾਲ ਚਮਕਿਆ ਸਿਤਾਰਾ
2013-14 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਬਲਵੰਤ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। Churchill Brothers ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੀ Federation Cup ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ Sporting Clube de Goa ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਲ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਫਾਰਵਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ Football Players' Association of India (FPAI) ਵੱਲੋਂ Best Indian Player of the Season ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
Mohun Bagan ਅਤੇ ਖਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
2014 ਵਿੱਚ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ Mohun Bagan ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ। AIFF ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 17 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Churchill Brothers ਲਈ I-League ਅਤੇ AFC Cup ਦੇ ਗੋਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। Mohun Bagan ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2014-15 I-League ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ Federation Cup ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਲੱਬ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਆਏ।
Mumbai City ਅਤੇ ATK ਨਾਲ ਸਫ਼ਲਤਾ
Mumbai City FC — 2017-18 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਿਆਂ ਬਲਵੰਤ ਨੇ 16 ISL ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 6 ਗੋਲ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ISL ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ATK — ATK ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 2019-20 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ISL ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਦਲਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਮੌਕੇ ਮਿਲੇ, ਪਰ NorthEast United FC ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਜਰੀ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਫਿਨਿਸ਼ਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯਾਦਗਾਰ ਨਮੂਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ Hero of the Match ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ।
ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਜਰਸੀ ਵੀ ਪਹਿਨੀ
ਬਲਵੰਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ U-23 ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਲਈ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। 2017 ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਸਾਲ ਰਿਹਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਮਕਾਓ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ 2019 AFC Asian Cup ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ Intercontinental Cup ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਰਹੇ।
ਪਰਿਵਾਰ—ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਹਨ। ਰਹੱਲੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਪੁਰ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਕੋਚ ਅਤੇ ਮਦਦਗਾਰ
ਬਲਵੰਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ "ਮੁੱਖ ਕੋਚ" ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲੀ ਨੀਂਹ ਮਹਿਲਪੁਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ JCT ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ Wim Koevermans ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਚਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। 2014 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਂਪ ਦੌਰਾਨ ਬਲਵੰਤ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੋਚ Koevermans ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਿਖਾਰਨ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ।
ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੰਜ਼ਿਲ
ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵੱਡੇ ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਸੀਮਤ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਕਲੱਬ ਕਰਾਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ—ਇਹ ਵੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
FPAI Indian Player of the Season — 2013-14 , Federation Cup — Churchill Brothers, 2013-14 , I-League — Mohun Bagan, 2014-15 , ISL Champion — Chennaiyin FC, 2015 , ISL Champion — ATK, 2019-20
Intercontinental Cup — ਭਾਰਤ, 2018
ISL ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਗੋਲ ਸਕੋਰਰ (15 ਅਕਤੂਬਰ 2014) , Mumbai City FC ਲਈ 2017-18 ਵਿੱਚ 6 ISL ਗੋਲ , ਭਾਰਤ ਲਈ 11 ਸੀਨੀਅਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਅਤੇ 3 ਗੋਲ ਕੀਤੇ।
ਹੁਣ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਆਖਰੀ ਦਰਜ ਕਲੱਬ Delhi FC ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਦਰਜ ਸੀਜ਼ਨ 2023-24 ਰਿਹਾ। Transfermarkt ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਹ 1 ਜੂਨ 2024 ਤੋਂ "Without Club" (ਮੁਕਤ ਏਜੰਟ) ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ।
ਇੱਕ ਗੋਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਲਾਂ ਅਤੇ ਖਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲੀ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੰਚਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। 15 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ FC Goa ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੋਲ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਨਈਯਿਨ FC ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਕ ਸੀ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.