ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕੁਰਾਹੇ ਕਿਉਂ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ—ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰਾਹ ’ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ....?
ਅੱਜ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ’ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਨਸ਼ਿਆਂ, ਗੁੱਸੇ, ਹਿੰਸਾ, ਗਲਤ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਰਾਹੇ ਕਿਉਂ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ ?
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਿਆਣਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ, ਸਬਰ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸਹੀ-ਗਲਤ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਬਾਹਰ ਲੱਭਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗਲਤ ਸੰਗਤ ਉਸ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਤੁਰੰਤ ਕਾਮਯਾਬੀ, ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਸਬਰ ਦੀ ਘਾਟ। ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ’ਤੇ ਤਕਰਾਰ, ਤਕਰਾਰ ਤੋਂ ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਹਿੰਸਾ—ਇਹ ਰਾਹ ਕਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਲ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਗਲਤ ਫੈਸਲਾ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੂੰ ਉਮਰ ਭਰ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਸ਼ਾ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੇ ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਲਵੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕਮਾਈ, ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਚੈਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਮਾਪੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀ ਫੜ ਕੇ ਤੁਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰਿਵਾਰ, ਸਕੂਲ, ਅਧਿਆਪਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ—ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ।
ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਹੁਕਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੋਸਤ ਬਣ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਗਲਤੀ ’ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਬਰ, ਮਿਹਨਤ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਮੁੱਲਾਂ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ, ਗੁੱਸੇ ’ਤੇ ਕਾਬੂ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ, ਖੇਡ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੁਨਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀਮਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੋਸਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵਧੇਗੀ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਂਗੇ, ਸਮਾਂ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਇਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਪਲ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਹੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਲੋੜ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ’ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ “ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਰਾਹੇ ਕਿਉਂ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ?”
ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ,ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ..?
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਜਖਵਾਲੀ (ਸ਼੍ਰੀ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ)
ਮੋਬਾਇਲ:-98550 36444
-
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਜਖਵਾਲੀ, writer
jakhwali89@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.