ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ: ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ? - ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ
ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਾਰਣਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗੇ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਕੂਲ ਹੀ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਕੈਂਪਸ, ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਕਲਾਸਰੂਮ, ਸਮਾਰਟ ਬੋਰਡ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਹੌਲ, ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਲੈਬ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਟੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਈ ਮਾਪੇ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਬੱਚਾ ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਭਵਿੱਖ ਲਗਭਗ ਤੈਅ ਹੈ।
ਪਰ ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੇਵਲ ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹਨ?
ਕੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਕੀ ਵੱਡੀਆਂ ਫੀਸਾਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਕ ਸੋਚ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ। ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਡਾਕਟਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਈਏਐਸ, ਆਈਆਈਟੀ ਅਤੇ ਨੀਟ ਵਰਗੀਆਂ ਕਠਿਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਕੂਲ ਵੇਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ।
ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ 100% ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਈਆਈਟੀ ਟਾਪਰ
ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਨੀਟ ਚੈਂਪੀਅਨ
ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ
ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਆਮ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਕਰਜ਼ੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਾ “ਵੱਡੇ ਸਕੂਲ” ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਸਕੇ।
ਪਰ ਕੀ ਕੇਵਲ ਸਕੂਲ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਨਿਰਣੇ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਸਕੂਲ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲ ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ:
ਆਧੁਨਿਕ ਲੈਬ
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
ਡਿਜੀਟਲ ਸਿੱਖਿਆ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਹੌਲ
ਕਰੀਅਰ ਕੌਂਸਲਿੰਗ
ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਕਾਸ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੋਲ:
ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਹੀਂ,
ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ,
ਲਕਸ਼ ਨਹੀਂ,
ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ,
ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਸਕੂਲ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸੁਪਨੇ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਫਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਮੋਹਤਾਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਈ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ:
ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ,
ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੀ ਮੀਡਿਅਮ ਤੋਂ ਆਏ,
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇ,
ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਨਾਲ ਜੂਝੇ।
ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸਫਲ ਹੋਏ।
ਕਿਉਂ?
ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੀ:
ਮਿਹਨਤ,
ਸਬਰ,
ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ,
ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਦੀ ਭੁੱਖ।
ਅਕਸਰ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲਣ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਕੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ?
ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿੰਗਾ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ:
ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਮਝ,
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ,
ਧੀਰਜ,
ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨੀਟ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਮੰਗਦੀ ਹੈ।
ਉੱਥੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ: “ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ?”
ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ, ਗਤੀ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨ ਦਾ ਰਸਤਾ
ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ।
ਆਈਆਈਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣ ਲਈ:
ਗਣਿਤੀ ਸੋਚ,
ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ,
ਅਤੇ ਕਠਿਨ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਛੋਟੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਆਨਲਾਈਨ ਲੈਕਚਰਾਂ ਨਾਲ ਜੇਈਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹੁਣ:
ਯੂਟਿਊਬ,
ਆਨਲਾਈਨ ਕੋਰਸ,
ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼,
ਏਆਈ ਟੂਲ,
ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਈਏਐਸ ਬਣਨ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਿਆਰੀ
ਆਈਏਐਸ ਬਣਨ ਲਈ:
ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ,
ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਮਝ,
ਸਮਕਾਲੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ,
ਲੇਖਨ ਕਲਾ,
ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯੂਪੀਐਸਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੈਠ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ।
ਅਸਲ ਮੁਕਾਬਲਾ:
ਧੀਰਜ,
ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ,
ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਰਾਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਰਾਮ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸੁਵਿਧਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ:
ਅਸਫਲਤਾ ਸਹਿਣ,
ਦਬਾਅ ਝੱਲਣ,
ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜਦਕਿ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਲੇ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ:
ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ,
ਧੀਰਜਵਾਨ,
ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਭੂਮਿਕਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ:
ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੋਵੇ,
ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਦਰ ਹੋਵੇ,
ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ,
ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਹੋਵੇ,
ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ:
ਬੇਹਿਸਾਬ ਦਬਾਅ,
ਤੁਲਨਾ,
ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਹੋਵੇ,
ਤਾਂ ਮਹਿੰਗਾ ਸਕੂਲ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਜਾਂ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ।
ਅਸਲ ਸਫਲਤਾ ਕੀ ਹੈ?
ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜਾਂ ਆਈਏਐਸ ਬਣਨਾ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਹੈ?
ਅਸਲ ਸਫਲਤਾ:
ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਬਣਨਾ,
ਸਮਾਜ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ,
ਇਮਾਨਦਾਰ ਰਹਿਣਾ,
ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੇਵਲ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ
ਅੱਜ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਪਾਸੇ:
ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਫੀਸ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਹਨ,
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ:
ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ।
ਇਹ ਫਰਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਛੋਟੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਸਾਕਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਤੀਜਾ
ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੇਵਲ ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ,
ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ,
ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲਗਨ ਤੋਂ,
ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ,
ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੋਂ।
ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲ ਮੌਕੇ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ।
ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਆਈਏਐਸ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਉਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ:
ਡਿੱਗ ਕੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਹਾਰ ਕੇ ਵੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ,
ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਉਸਦੀ ਇੱਕੋ ਕੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਮਿਹਨਤ।
ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਲਮਨਵੀਸ਼ ਮਲੋਟ ਪੰਜਾਬ
4433466788533322222&&&&
[1)
ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ
ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ
ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ, ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ, ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ, ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਜੁਲ ਕੇ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਹੈ।”
ਮੈਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਠ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਬੱਚੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਮਿਹਨਤ, ਸਹਿਯੋਗ, ਹਾਰ-ਜੀਤ, ਧੀਰਜ, ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਪਾਠਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਅਨੁਭਵ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ। ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਸਗੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ, ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਸਬਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਧਾਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਫਿਟ ਰੱਖਣਾ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜੋ ਬੱਚਾ ਖੇਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਮੈਦਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸਬਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਰ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਮਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਨਾ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਾਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਖਿਡਾਰੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਸਿੱਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦਾ।
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਖੇਡ ਇਹ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਮਰ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਟੀਮ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ
ਖੇਡਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਜੁਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਕਟ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਹਾਕੀ, ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਰਗੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਵਰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਇਕੱਲਾ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ।
ਬੱਚੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ, ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਕਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਇਹ ਗੁਣ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਆਧਾਰ
ਅੱਜ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੋਟਾਪਾ, ਤਣਾਅ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਖੇਡਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੌੜਨਾ, ਕੂਦਣਾ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੇਡਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ, ਸਹੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਖੇਡਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ
ਖੇਡਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਖਿਡਾਰੀ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਥੇ ਸੱਚੀ ਖੇਡ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਸੰਕਟ
ਅੱਜ ਦਾ ਬੱਚਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਅਸਲੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।
ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਬੱਚੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਹਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ—
ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮੈਦਾਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਿਕਸ਼ਿਤ ਖੇਡ ਅਧਿਆਪਕ
ਨਿਯਮਿਤ ਖੇਡ ਪੀਰੀਅਡ
ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ
ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸਕੂਲ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਅੱਜ ਖੇਡਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ। ਹੁਣ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ।
ਖਿਡਾਰੀ, ਕੋਚ, ਫਿਟਨੈਸ ਟ੍ਰੇਨਰ, ਖੇਡ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਫਿਜ਼ਿਓਥੈਰਾਪਿਸਟ ਵਰਗੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ
ਖੇਡਾਂ ਧਰਮ, ਭਾਸ਼ਾ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਖੇਡਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਕਈ ਮਾਪੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਠ ਸਿੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੈਦਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਹਿਯੋਗ, ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਲਮਨਵੀਸ਼ ਮਲੋਟ ਪੰਜਾਬ
&&--5548865443₹&--&-&&&&&&&
-
ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ, ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਲਮਨਵੀਸ਼ ਮਲੋਟ ਪੰਜਾਬ
vkmalout@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.