ਬੈਨ ਜੌਨਸਨ: 9.79 ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਦੌੜ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਡੋਪਿੰਗ ਵਿਵਾਦ ਤੱਕ
---ਜਿਸ ਦੌੜਾਕ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੌੜਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਨਤੀਜੇ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੇ ਵਿਵਾਦ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਪ੍ਰਿੰਟਰ ਬੈਨ ਜੌਨਸਨ ਦੀ 1988 ਸਿਓਲ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ 100 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਦੌੜ ਹੈ।
24 ਸਤੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਜੌਨਸਨ ਨੇ 100 ਮੀਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 9.79 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅਮਰੀਕੀ ਧਾਵਕ ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੀ 9.83 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ 62 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹੀ। ਡੋਪਿੰਗ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਪਦਾਰਥ ਸਟੈਨੋਜ਼ੋਲੋਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਗਏ।
ਜਮਾਇਕਾ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਬੈਨ ਜੌਨਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਦਸੰਬਰ 1961 ਨੂੰ ਫਾਲਮਾਊਥ, ਜਮਾਇਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਿਆ। ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਟਰੈਕ ਐਂਡ ਫੀਲਡ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੋਚ ਚਾਰਲੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਜੌਨਸਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਿਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਸਖ਼ਤ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦਾ ਧਾਵਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
1984: ਓਲੰਪਿਕ ਮੰਚ ’ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ
ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਓਲੰਪਿਕ 1984 ਵਿੱਚ ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ 100 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਵਿੱਚ 10.22 ਸਕਿੰਟ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ 4×100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇ ਟੀਮ ਨਾਲ ਵੀ ਕਾਂਸੀ ਜਿੱਤੀ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 100 ਮੀਟਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਧਾਵਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਮੁਕਾਬਲਾ
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ 100 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬੈਨ ਜੌਨਸਨ ਬਨਾਮ ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਧਾਵਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੰਨਾ ਤਿੱਖਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
1987 ਦੀ ਰੋਮ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਲੂਈਸ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਿਆਂ 9.83 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਸੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿਓਲ 1988: ਉਹ ਦੌੜ ਜਿਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ
ਸਿਓਲ ਓਲੰਪਿਕ ਦਾ 100 ਮੀਟਰ ਫਾਈਨਲ ਅੱਜ ਵੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 9.79 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਫਿਨਿਸ਼ ਲਾਈਨ ਪਾਰ ਕੀਤੀ। ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ 9.92 ਸਕਿੰਟ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਲਿਨਫੋਰਡ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਨੇ 9.97 ਸਕਿੰਟ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੌਨਸਨ ਦਾ 9.79 ਸਕਿੰਟ ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ।
ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਡੋਪਿੰਗ ਟੈਸਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਸਟੈਨੋਜ਼ੋਲੋਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 9.79 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਮਗਾ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਖੇਡ ਜਗਤ ਲਈ ਸਬਕ
ਜੌਨਸਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਪਤਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡੋਪਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਊਬਿਨ ਇਨਕੁਆਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ।
1989 ਵਿੱਚ ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸਟੀਰੌਇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਸਵੀਕਾਰੋਕਤੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1987 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਉਸ ਦਾ 9.83 ਸਕਿੰਟ ਵਾਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਮੁਅੱਤਲੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਮੁੜ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1992 ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪਰ 100 ਮੀਟਰ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕਿਆ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ 4×100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇ ਟੀਮ ਵੀ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅਯੋਗ ਹੋ ਗਈ।
1993 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡੋਪਿੰਗ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ’ਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾਤੀ ਦੌੜਾਕ ਵਜੋਂ ਕਰੀਅਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬੈਨ ਜੌਨਸਨ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ—ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਕਹਾਣੀ
ਬੈਨ ਜੌਨਸਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਪੱਖ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਅਸਾਧਾਰਣ ਗਤੀ ਵਾਲਾ ਧਾਵਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦਾ ਡੋਪਿੰਗ ਮਾਮਲਾ ਖੇਡ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਡੋਪਿੰਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਦਾਹਰਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਜੌਨਸਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ “9.79 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਧਾਵਕ” ਕਹਿਣਾ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਗਤੀ, ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਜਿੰਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਹੈ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.