ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਰਦਨਾਕ ਦਾਸਤਾਨ
---ਕਦੇ 150 ਰੁਪਏ ਦਿਹਾੜੀ ਲਈ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਤਗਮੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕੇ ਸੰਘਰਸ਼, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਵੇਟਲਿਫਟਰ ਚਨੰਬਮ ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਖੇਡ ਕਰੀਅਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਜਿਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੰਚ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਢਾਬੇ 'ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜਣੇ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਅੱਗੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉਹ ਮੁੜ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਇਆ।
ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਇੰਫਾਲ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਚਨੰਬਮ ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜੁਲਾਈ 1998 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਧਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਾਹਨ ਚਲਾ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਨਾ ਕੋਈ ਆਸਾਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸਲਾਹ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖੁਰਾਕ, ਚੰਗੇ ਕੋਚ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ ਹੀ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਥ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2017 ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਖੇ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਉੱਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕਈ ਔਕੜਾਂ ਆਉਣੀਆਂ ਬਾਕੀ ਸਨ।
ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਜਿਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਖੇਡ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣੀ ਪਈ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਸਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਢਾਬੇ 'ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਲਗਭਗ 150 ਤੋਂ 200 ਰੁਪਏ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਮਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖੇ ਹੋਣ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ 'ਤੇ ਕੀ ਬੀਤਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸਮਾਂ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀ ਜਨੂੰਨ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਗੀ, ਜਦੋਂ ਮਣੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਖਲਾਈ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਟਾਕਯੇਲ ਸਥਿਤ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਬਿਹਤਰ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਕਰੀਅਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।
ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ 55 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2024 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਨੈਚ ਵਿੱਚ 124 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ 2025 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 60 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 269 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਕੁੱਲ ਭਾਰ ਨਾਲ 11ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 60 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਨੈਚ ਵਿੱਚ 120 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਕਲੀਨ ਐਂਡ ਜਰਕ ਵਿੱਚ 151 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 271 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2026 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਕਾਰਨ ਖੇਡ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਮੁੜ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।
26 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ 60 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਸਨੈਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 121 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਪਰ ਕਲੀਨ ਐਂਡ ਜਰਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਗੋਡੇ ਦੀ ਸੱਟ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ 143 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ, ਪਰ 148 ਅਤੇ 151 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਲ 264 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਨਿਕ ਕਸਦਾਨ ਨੇ 273 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਨਾਲ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮਣੀਪੁਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਵੇਟਲਿਫਟਰ ਬਣਿਆ।
ਇਸ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ 'ਤੇ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਇਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਕੋਚਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੁਣੌਤੀ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਗੋਡੇ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦਰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਿਆ।
ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਡ ਛੱਡ ਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਭਰਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵੇਲੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖੁਰਾਕ, ਚੰਗੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਰੀਬੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਕਦੇ 150 ਰੁਪਏ ਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਲਈ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣਾ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਰਿਸ਼ਿਕਾਂਤਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਮਿਹਨਤ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੁਨੀਆ ਤਦ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.