2036 ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ 7 ਦੇਸ਼ ਦੌੜ ਵਿੱਚ—ਅਹਿਮ ਮੋੜ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ
---ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੁਣਿਆ ਹੈ ਤਰਜੀਹੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ; ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ IOC ਦੀ Future Host Commission ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ/ਲੁਸਾਨੇ: 2036 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ (IOC) ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਸਮੇਂ 2036 ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ‘Interested Parties’ ਵਜੋਂ Continuous Dialogue ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ, ਹੰਗਰੀ, ਭਾਰਤ, ਕਤਰ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ (Republic of Korea), ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀਏ (Türkiye) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। IOC ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ Games Projects Future Host Commission ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ
ਭਾਰਤ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ 2036 ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਆਪਣੀ Expression of Interest ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰੇਗਾ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ’ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2026 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੂੰ 2030 Commonwealth Games ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ 2038 Asian Games ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ?
IOC ਵੱਲੋਂ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਰਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। IOC ਦੇ ਨਵੇਂ ਫਰੇਮਵਰਕ ਤਹਿਤ venue master plan, athletes ਦਾ ਤਜਰਬਾ, funding strategy, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ, Games delivery capabilities ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ legacy ਵਰਗੇ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਵੱਡੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ infrastructure ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ, ਪਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਸਖ਼ਤ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੱਕਰ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਊਨਿਖ ਨੂੰ 2036, 2040 ਜਾਂ 2044 ਦੀ Summer Olympics ਲਈ ਆਪਣਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਿਊਨਿਖ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 1972 Summer Olympics ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ Seoul Summer Olympics ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ PyeongChang Winter Olympics ਕਰਵਾਈਆਂ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ 2010 FIFA World Cup ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਖੇਡ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਸਫਲ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਤਰ ਨੇ 2022 FIFA World Cup ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ event-hosting ਸਮਰੱਥਾ ਦਰਸਾਈ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
IOC ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੋਡਮੈਪ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਤੂਬਰ 31, 2026 ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2036 ਲਈ ਨਵੇਂ Interested Parties ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਵੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ Future Host Commission ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ 2027 ਤੱਕ feasibility assessments ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਅਤੇ IOC Executive Board 2036 ਲਈ ਅਗਲੇ Strategic Dialogue ਪੜਾਅ ਵੱਲ ਵਧੇਗਾ। Preferred hosts ਦੀ ਪਛਾਣ 2028 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਅਤੇ 2036 ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਚੋਣ 2029 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ—ਸਮਰੱਥਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਭਾਰਤ ਲਈ 2036 ਓਲੰਪਿਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਡ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ sports ecosystem ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ stadiums, transport network, hospitality, technology ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਸਮਰੱਥਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ “world-class infrastructure” ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। IOC ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ athlete experience, financial sustainability, public support ਅਤੇ long-term legacy ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸਾ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਲਾਭ ਦੇਵੇ।
ਜੇ ਭਾਰਤ ਇਹ ਪੜਾਅ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 2036 ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਜਲਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫਿਲਹਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਪਰ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਅਜੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ, writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.