ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ H-1B ਵੀਜ਼ਾ ਰੱਦ ਹੋਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ
-ਬ੍ਰਿਜ ਭੂਸ਼ਣ ਗੋਇਲ
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ H-1B ਵੀਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਾਲੀਆ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਵੀਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੱਦ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਟੈਕਨੋਕ੍ਰੈਟਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੀਜ਼ੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕਰੀਅਰ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੰਤਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਆਤਮ-ਪੜਚੋਲ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣਾ ਅਕਸਰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਜਾਂ ਉਦਮੀ ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਗਿਆਨ, ਤਜਰਬਾ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਸਲ ਚਿੰਤਾ ਉਦੋਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਸ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ-ਤਰਫ਼ਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਮਾਹੌਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਮੌਕੇ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਫਲ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ‘ਬ੍ਰੇਨ ਡਰੇਨ’ ਕਹਿ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣ, ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸਫਲ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ, ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਉੱਦਮ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਕਲਪ ਸਮਝਣ।
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਸੁਖਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਹੋਣਹਾਰ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਭਵਿੱਖ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਵਧੇਰੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਯੋਗਤਾ ਅਧਾਰਿਤ ਤਰੱਕੀ, ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਮੌਕੇ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਕੁਸ਼ਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸੌਖ ਜਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਦਿਮਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ।
ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਖੋਜ, ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਦਾ, ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਅਸਲ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕੇ।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਰਹਿਣ ਦੇ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਭਵਿੱਖ ਵਧੇਰੇ ਗਿਆਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਹੈ—ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਉੱਨਤ ਨਿਰਮਾਣ, ਪੁਲਾੜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ, ਕਵਾਂਟਮ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਭਰਦੇ ਖੇਤਰ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਦਾ, ਨਵੇਂ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਾਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਹੁਨਰਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ, ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਾਸ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼, ਹੁਨਰ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਣਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ‘ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ’ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੇਲੋੜੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ, ਦੇਰੀ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਦੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਜਿਹੇ ਸੌਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨਾ ਗੁਆਉਣੀ ਪਵੇ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਿਰਫ਼ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ, ਖੋਜ ਦੀ ਰੁਚੀ, ਉਦਯਮਿਤਾ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜ ਸਿਰਫ਼ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪੂਰਾ ਨਵੀਨਤਾ-ਤੰਤਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਕਲਾਸਰੂਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾ ਸਕੇ।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਜਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ, ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਇਹ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਈਏ।
ਇਸ ਲਈ H-1B ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰਕਰਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਤਮ-ਪੜਚੋਲ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਨੀਤੀ-ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭਾਰਤ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ? ਜੇ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਖੋਜ, ਉਦਯੋਗ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੱਜ ਦਾ ‘ਬ੍ਰੇਨ ਡਰੇਨ’ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ‘ਬ੍ਰੇਨ ਗੇਨ’ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
-
ਬ੍ਰਿਜ ਭੂਸ਼ਣ ਗੋਇਲ, ਸੰਗਠਨ ਸਕੱਤਰ, ਐਲਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਐਸ.ਸੀ.ਡੀ. ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਲੁਧਿਆਣਾ
alumniscdgcl@gmail.com
....
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.