ਗਲੋਬਲ ਆਇਲ ਕਰਾਈਸਿਸ: ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਹੋਇਆ ਮਹਿੰਗਾ, ਹੋਰਮੁਜ਼ 'ਤੇ ਹਲਚਲ ਤੇਜ਼
ਬਾਬੂਸ਼ਾਹੀ ਬਿਊਰੋ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 13 ਜੁਲਾਈ, 2026
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ (US-Iran Conflict) ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਯਾਨੀ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ (global market) ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ (Brent Crude) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 3.5% ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਉਛਾਲ ਨਾਲ $78.67 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯੂਐਸ ਵੈਸਟ ਟੈਕਸਾਸ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ (WTI) ਕਰੂਡ ਵੀ 3.4% ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ $73.87 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਟਰੇਡ (trade) ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬੀਤੀ 17 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹੋਏ ਅੰਤਰਿਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਯਾਨੀ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ (ceasefire) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਜੋ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਹੁਣ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਪੂਰੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਲਗਭਗ 20 ਫੀਸਦੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਅਗਲੇ ਨੋਟਿਸ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਰਹੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ (CENTCOM) ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਸਤਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ (international shipping) ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਆਮ ਵਾਂਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ 140 ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਵੱਡਾ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਈਰਾਨ ਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (IRGC) ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਕੰਟੇਨਰ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਰਡਨ, ਕੁਵੈਤ, ਬਹਿਰੀਨ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਬੇਸਾਂ (military bases) 'ਤੇ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੂਚਨਾ ਕੇਂਦਰ (Joint Maritime Information Center) ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਨਾਜ਼ੁਕ (critical) ਦੱਸਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਗੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਓਮਾਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰੀ ਪਾਣੀਆਂ ਯਾਨੀ ਉੱਤਰੀ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (pressure) ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਜੰਗੀ ਤਣਾਅ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੰਝ ਹੀ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਸੰਕਟ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
- Download Babushahi App
-
-
