ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਇਟਲੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੱਕ: ਗੋਗੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਮਰ ਹਾਕੀ-ਗਾਥਾ
---ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਅਸਾਧਾਰਨ ਸੁਪਨੇ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
25 ਫ਼ਰਵਰੀ 1944 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ "ਗੋਗੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ। ਬਲਬੀਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਦੀ ਸਟਿੱਕ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਤਿਰੰਗੇ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਹਾਕੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਵਸਾਏਗਾ।
1963 ਤੋਂ 1968 ਤੱਕ ਉਹ ਨਾਰਦਰਨ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡੇ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਇਨਸਾਈਡ-ਲੈਫ਼ਟ ਦੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ 'ਤੇ ਖੇਡਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੁਸਤੀ ਤੇ ਸੂਝ ਨੇ ਚੋਣਕਾਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। 7 ਮਈ 1966 ਨੂੰ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਲੀਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।
ਉਸੇ ਸਾਲ ਬੈਂਕਾਕ ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਗੋਗੀ ਸਿੰਘ ਇਸ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1968 ਦੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ?
ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਗੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੀਡਮੌਂਟ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਾ (ਟੂਰਿਨ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਜਾ ਵਸੇ। ਇੱਥੇ ਹਾਕੀ ਕਲੱਬ ਲੋਰੇਂਸੋਨੀ ਬਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅਗੋਸਤੋ ਲੋਰੇਂਸੀਨੀ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। 1960 ਦੇ ਰੋਮ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦਾ ਜਲਵਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਇਸ ਕਦਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲੱਬ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੋਗੀ ਸਿੰਘ ਉੱਥੇ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਦੋਵੇਂ ਬਣੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿਖਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਇਸੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਮਿਲਿਆ। ਬਰਾ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਗਿਆਨਾ ਫਿਸੋਰੇ (Gianna Fissore), ਜੋ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਖੇਡੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਥਣ ਬਣੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਹਾਕੀ-ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਾਕੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰਹੀ।
17 ਸਤੰਬਰ 1986 ਨੂੰ ਬਰਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਲੋ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲੇ ਕਲੱਬ ਤੋਂ ਹਾਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਿਡਫ਼ੀਲਡਰ ਵਜੋਂ ਇਟਲੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2018 ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਟਲੀ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਕਲੱਬ ਰਾਇਲ ਲਿਓਪੋਲਡ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡੀ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਰਜ ਹੈ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਸਕ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਖੇਡਦਿਆਂ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਣ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ।
19 ਅਗਸਤ 2001 ਨੂੰ ਬਰਾ ਵਿੱਚ 57 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਗੀ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਥੇ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਮੰਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਹਾਕੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਇੱਕ ਸਬਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਤਮਗ਼ੇ ਜਿੱਤੇ, ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜੇ, ਕੋਚਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਛੱਡੀ।
ਖੇਡ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹਾਨਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਮਗ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਗੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੱਜ ਵੀ ਇਟਲੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.