ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ! ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਇਆ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਿਲਾਈ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣਨ ਤੱਕ ਦਾ ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰਨ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਿਹਨਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਉਸ ਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ ਯਾਤਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਲਈ ਗੋਲ੍ਡ ਤਗ਼ਮੇ ਜਿੱਤੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਵੀ ਦਿਵਾਈ।
ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਮਈ 1992 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਈ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਲੀ-ਵਧੀ ਰਿਤੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਮੌਕਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਸਾਥ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਿਤੂ ਦੇ ਖੇਡ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੌਰਾਨ ਖੇਡ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਬਣਿਆ। ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਰਿਤੂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।
ਕਬੱਡੀ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ, ਫੁਰਤੀ, ਸੰਤੁਲਨ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਤੂ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਦੇ ਰੇਡਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਸਹੀ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਟੈਕਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਲਈ ਅਹਿਮ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਹੈ। ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗ਼ਲਤੀ ਵੀ ਮੈਚ ਦਾ ਪਾਸਾ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ਿਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲ੍ਡ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਖੇਡ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬੂਤ ਬਣੀ। ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮਿਲੀ ਇਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
2018 ਦੀਆਂ ਜਕਾਰਤਾ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਤੂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦਕਿ ਗੋਲ੍ਡ ਮੈਡਲ ਇਰਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।
2019 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਗੋਲ੍ਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਵੀ ਇਸ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਆਇ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
ਪਰ ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਂਗਝੌ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 2022 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੁਲਤਵੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 2023 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਹਾਂਗਝੌ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੇ ਨੂੰ 26-25 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਗੋਲ੍ਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।
ਫਾਈਨਲ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੰਨਾ ਸਖ਼ਤ ਸੀ ਕਿ ਆਖ਼ਰੀ ਪਲਾਂ ਤੱਕ ਜਿੱਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੀਮ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਅੰਕ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ, ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਖੇਡ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਸਹੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਗਿਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਗੋਲ੍ਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ 100ਵੇਂ ਤਗ਼ਮੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਰਿਤੂ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਿੱਜੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਸੀ।
ਰਿਤੂ ਨੂੰ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਾਲ 2023 ਦਾ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਨਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਤੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹੱਤਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਟੀਮ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ। ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਟਾਸ ਜਿੱਤਣਾ ਜਾਂ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ, ਮੈਚ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਤੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਈ।
ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੇ ਨੂੰ 35-28 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਪੂਰੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ 11 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਰਿਤੂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਧਿਆਇ ਜੋੜਿਆ। ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਕੇ ਗੋਲ੍ਡ ਮੈਡਲ ਜਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੂੰ ਖ਼ਿਤਾਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਨੇ ਰੇਡਿੰਗ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੇਡ ਦਿਖਾਈ। ਰਿਤੂ ਵਰਗੀਆਂ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸੰਭਲ ਕੇ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਰਿਤੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖ ਉਸ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਸਿਰਮੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਈ ਖੇਤਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਤੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਸ਼ਪਾ ਰਾਣਾ ਦਾ ਉਭਰਨਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੇਡ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣਾ ਸਥਾਨਕ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ 2026 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਪਾ ਰਾਣਾ ਨੂੰ ਇਸ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਰਿਤੂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਖਿਡਾਰਨ ਵਜੋਂ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ।
ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਰਿਤੂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰਨ ਵੱਲੋਂ ਕਪਤਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਉਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਖਿਡਾਰੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਟੀਮ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਦਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਅਗਵਾਈ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਸਕੇ।
ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੋਲ੍ਡ ਮੈਡਲ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ 37-34 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਪੁਸ਼ਪਾ ਰਾਣਾ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੀ ਇਸ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਵਰਗੀਆਂ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੀ ਅਹਿਮ ਰਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਲਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਯਾਤਰਾ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ।
ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ, ਸੀਮਤ ਵਪਾਰਕ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਖੇਡ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਤਗ਼ਮੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੌਕੇ, ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮਯਾਬੀ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ, ਹਾਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਟੀਮ ਲਈ ਸਮਰਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੋਨ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਕੇ ਭਾਵੇਂ ਸੀਮਤ ਹੋਣ, ਪਰ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਿਤੂ ਨੇਗੀ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ, ਗੋਲ੍ਡ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ ਜਾਂ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖਿਡਾਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਮਾਣਮੱਤੀ ਅਗਵਾਈ ਤੱਕ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ, Staff Correspondent - Babushahi News Network, Ludhiana
bhangoo1164@gmail.com
9815752449
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.