ਪਰਾਲੀ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਤੱਕ: ਵੇਦਾਂਤਾ ਪਾਵਰ ਵੱਲੋਂ ਬਾਇਓਮਾਸ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਊਰਜਾਤੇ ਪਰਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਮੌਕੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ
ਅਸ਼ੋਕ ਵਰਮਾ
ਮਾਨਸਾ,11 ਅਗਸਤ, 2026: ਵਿਸ਼ਵ ਜੈਵ-ਈਂਧਨ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ, ਵੇਦਾਂਤਾ ਪਾਵਰ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦਾ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ 1,980 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਤਾਪ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਮਾਸ ਸਹਿ-ਦਹਨ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਉਪਯੋਗੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫਸਲ ਕਟਾਈ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਬਾਇਓਮਾਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਯੋਗੀ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜਾ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025–26 ਦੌਰਾਨ, ਪਲਾਂਟ ਨੇ ਲਗਭਗ 3.61 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ (ਐਲ.ਐਮ.ਟੀ.) ਬਾਇਓਮਾਸ ਦਾ ਸਹਿ-ਦਹਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਈਂਧਨ ਖਪਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 5.21% ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਇਓਮਾਸ ਲਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਉਪਯੋਗਤਾ ਮਾਰਗ ਉਪਲਬਧ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ, ਗੱਠਾਂ ਬਣਾਉਣ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜੀ ਬਾਇਓਮਾਸ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮੌਸਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 2025 ਦੇ [CP1] ਫਸਲ ਕਟਾਈ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ, ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 2023 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 87% ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਦਕਿ 28,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਏਕੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਇਓਮਾਸ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਮਾਰਗ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਜਰਬਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ “ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਬਾਇਓਮਾਸ ਨਿਰਮਾਣ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਭਵ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਬਾਇਓਮਾਸ ਪੈਲਟਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਈਂਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕਥਾਮ ਕਰਨ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।”ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ, ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਉਸ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਦਯੋਗ ਲਈ, ਬਾਇਓਮਾਸ ਸਹਿ-ਦਹਨ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਚੱਕਰੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਈਂਧਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮਾਨਸਾ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਲ ਉਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹੱਲ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਲ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ।ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸਿਫ਼ਰ ਤੱਕ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਿੱਖਣਯੋਗ ਤਜਰਬੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵ ਜੈਵ-ਈਂਧਨ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ, ਵੇਦਾਂਤਾ ਪਾਵਰ ਦੀ ਬਾਇਓਮਾਸ ਯਾਤਰਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੇਂਡੂ ਮੁੱਲ ਲੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟਿਕਾਊ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- Download Babushahi App
-
-
