ਈਥਾਨੌਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 'ਆਈਸੋਬੁਟਾਨੋਲ' ਦੀ ਵਾਰੀ: ਡੀਜ਼ਲ 'ਚ 15% ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ; ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਲਾਨ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 5 ਜੁਲਾਈ : ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅੰਦਰ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਈਥਾਨੌਲ (E20) ਦੇ ਸਫ਼ਲ ਬਲੈਂਡਿੰਗ (ਮਿਸ਼ਰਣ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਡੀਜ਼ਲ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਆਈਸੋਬੁਟਾਨੋਲ (Isobutanol) ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਈਥਾਨੌਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲ ਮਿਕਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਈਥਾਨੌਲ ਤੋਂ ਹੀ 'ਆਈਸੋਬੁਟਾਨੋਲ' ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ ਵਿਕਲਪ ਬਣੇਗਾ।
ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵੀ. ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 15% ਆਈਸੋਬੁਟਾਨੋਲ ਵਾਲਾ ਡੀਜ਼ਲ ਮਿਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਦੇਸ਼ ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ 'ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ' (BPCL) ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕਾਫ਼ੀ 'ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ' ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਬਾਲਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਆਈਸੋਬੁਟਾਨੋਲ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ?
ਆਈਸੋਬੁਟਾਨੋਲ ਵੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਲਕੋਹਲ ਹੈ ਜੋ ਬਾਇਓਫਿਊਲ (Biofuel) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਥਾਨੌਲ ਤੋਂ ਹੀ ਕੈਮੀਕਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਨੇ, ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਬਾਇਓਮਾਸ (ਪਰਾਲੀ/ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ) ਨੂੰ ਫਰਮੈਂਟ (ਗਾਲ਼ ਕੇ) ਕਰਕੇ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
'ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਰਿਸਰਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ' (ARAI) ਮੁਤਾਬਕ, ਆਈਸੋਬੁਟਾਨੋਲ ਦਾ ਫਲੈਸ਼ ਪੁਆਇੰਟ (Flash Point) ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਈਥਾਨੌਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ?
ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੈਟਰੋਲ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ 'ਸਪਾਰਕ ਪਲੱਗ' (Spark Plug) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਪਾਰਕ ਪਲੱਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉੱਥੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਪ੍ਰੈਸ (ਨਪੀੜਿਆ) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਡੀਜ਼ਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਲਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੰਜਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਲਣ ਦੇ ਸੜਨ ਦਾ ਸਮਾਂ (Combustion Timing) ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚੋਂ ਖੜਕਾਉਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ (Knocking) ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਇੰਜਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੈਮੇਜ (ਖ਼ਰਾਬ) ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਆਈਸੋਬੁਟਾਨੋਲ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।
ਕੀ ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਈਲੇਜ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ?
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ E20 ਪੈਟਰੋਲ ਕਾਰਨ ਮਾਈਲੇਜ ਘਟਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਟੋ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੇ ਹਨ), ਉਵੇਂ ਹੀ ਡੀਜ਼ਲ ਕਾਰ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਈਲੇਜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ: ਆਈਸੋਬੁਟਾਨੋਲ ਵਿੱਚ ਈਥਾਨੌਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ (Energy Content) ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ 15% ਤੱਕ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਜਾਂ ਮਾਈਲੇਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇਗਾ।
ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ (Crude Oil) ਮੰਗਵਾਉਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟੇਗੀ, ਬਲਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਗੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਆਵੇਗੀ।
- Download Babushahi App
-
-
