2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ 'ਤੇ RBI ਦਾ ਵੱਡਾ Update: ਕੀਤਾ ਇਹ ਅਹਿਮ ਐਲਾਨ
ਬਾਬੂਸ਼ਾਹੀ ਬਿਊਰੋ
ਮੁੰਬਈ: 10 ਜੁਲਾਈ, 2026
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਅਲਮਾਰੀ, ਪਰਸ ਜਾਂ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਗੁਲਾਬੀ ਨੋਟ ਪਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਹੈਂਡਲ 'X' 'ਤੇ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ Update ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ 2000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ (Legal Tender) ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇਸਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੈਧਤਾ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।
ਜਦੋਂ RBI ਨੇ 19 ਮਈ, 2023 ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ₹3.56 Lakh Crore ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ₹5,451 Crore ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ 98.47% ਨੋਟ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਕੋਲ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੋਟ ਬਚੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਨੋਟ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਹਿਲਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ 19 Issue Offices ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਜਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਜੀ ਵੈਧ ਕਰੰਸੀ ਜਿਵੇਂ 500, 200 ਜਾਂ 100 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਦੂਜਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਕਦੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ RBI ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 19 ਇਸ਼ੂ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਭਰ ਕੇ ਨੋਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਸਿੱਧੀ ਤੁਹਾਡੇ Savings ਜਾਂ Current ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ Transfer ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਤੀਜਾ ਤਰੀਕਾ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਡਾਕਘਰ (Post Office) ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ₹2000 ਦੇ ਨੋਟ ਇੰਡੀਆ ਪੋਸਟ ਰਾਹੀਂ ਬੀਮਾਯੁਕਤ ਡਾਕ (Insured Post) ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ RBI ਇਸ਼ੂ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਪਤੇ 'ਤੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਨੋਟ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਕਮ ਸਿੱਧੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ Credit ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਚਲਨ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ 100 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨੋਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਧਾਗੇ (Security Thread), ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨੰਬਰ (See-through Register), ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਵਾਟਰਮਾਰਕ ਅਤੇ ਨੇਤਰਹੀਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਉਭਰਵੀਂ ਛਪਾਈ (Intaglio Print) ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ (Security Features) ਰਾਹੀਂ ਉਸਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰੋ।