ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ: 100 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ‘ਟਰਬਨਡ ਟੋਰਨੇਡੋ’
---89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੌੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, 100 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 42.195 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 101 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦੇ ਰਹੇ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤਮਗਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਨੇੜੇ ਬਿਆਸ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉਸ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਦੌੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ ਉਹ 100 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾ ਦੌੜਾਕ ਵਜੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਾਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਬਣੀ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਿੰਮਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਏ।
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ, ਪਰ ਹੌਸਲਾ ਬੇਮਿਸਾਲ
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਨਮ-ਤਾਰੀਖ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1911 ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਆਸ ਪਿੰਡ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਸਪੋਰਟ ’ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਜਨਮ-ਤਾਰੀਖ ਦਰਜ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ 1911 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੂਲ ਜਨਮ ਰਿਕਾਰਡ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤਸਦੀਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ ਰਹੇ।
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੁਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਤੁਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀਆਂ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ—ਮੈਰਾਥਨ—ਦਾ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ।
89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਦੌੜ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਦੌੜ ਵੱਲ ਆਏ। ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਦੌੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਡਨ ਮੈਰਾਥਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰੀ ਮੈਰਾਥਨ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ 89 ਸਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਾਕ ਬਣਨਾ ਖੁਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਘਟਨਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਮੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਚ ਅਤੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ।
2003: ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਮੈਰਾਥਨ
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੈਰਾਥਨ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ 2003 ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਾਟਰਫਰੰਟ ਮੈਰਾਥਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 5 ਘੰਟੇ 40 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਮੈਰਾਥਨ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੋਰ ਚਰਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
100 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੈਰਾਥਨ
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਉਮਰ 100 ਸਾਲ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਾਟਰਫਰੰਟ ਮੈਰਾਥਨ ਦੀ ਪੂਰੀ 42.195 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੇਸ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ 8 ਘੰਟੇ 25 ਮਿੰਟ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਚਿੱਪ-ਟਾਈਮ ਲਗਭਗ 8 ਘੰਟੇ 11 ਮਿੰਟ ਸੀ।
ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪੂਰੀ ਮੈਰਾਥਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੌੜਾਕ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ।
ਪਰ Guinness ਵਾਲਾ ਤੱਥ ਕੀ ਹੈ?
ਇੱਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ “Guinness World Record holder” ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਪਰ Guinness World Records ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2011 ਵਾਲੀ ਉਪਲਬਧੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 100 ਸਾਲ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ Guinness World Records ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਮਰ-ਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
13 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟਰੈਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 100 ਮੀਟਰ ਤੋਂ 5000 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਕਈ ਦੌੜਾਂ ਲਗਾਈਆਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 100m, 200m, 400m, 800m, 1500m, ਮੀਲ, 3000m ਅਤੇ 5000m ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮੇਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਕਈ ਉਮਰ-ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ-ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।
ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ 2012 ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣੇ ਖਾਸ ਮਹਿਮਾਨ
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਰਾਥਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। 2012 ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਮਸ਼ਾਲ ਦੇ ਟਾਰਚ ਬੇਅਰਰ ਵਜੋਂ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
101 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ
2012 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਡਨ ਮੈਰਾਥਨ ਵੀ ਦੌੜੀ ਅਤੇ 101 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 7 ਘੰਟੇ 49 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾਤਮਕ ਦੌੜ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੌੜ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦੌੜ 1 ਘੰਟਾ 32 ਮਿੰਟ 28 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲਾਤਮਕ ਦੌੜ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।
‘ਟਰਬਨਡ ਟੋਰਨੇਡੋ’ ਕਿਉਂ ਬਣੇ?
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੱਗ ਅਤੇ ਦੌੜਨ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “Turbaned Tornado” ਵਰਗੇ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤੇ।
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਹਸਮੁੱਖ ਸੁਭਾਅ, ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਣਾਇਆ।
ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੈਰਿਟੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਦੌੜਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਉਹ ਲੰਡਨ ਦੀ Sikhs in the City ਦੌੜ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਰਹੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਦੌੜ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣਾਇਆ।
Adidas ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ David Beckham ਅਤੇ Muhammad Ali ਨਾਲ
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 2004 ਵਿੱਚ ਉਹ Adidas ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ David Beckham ਅਤੇ Muhammad Ali ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।
ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਆਇ
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 14 ਜੁਲਾਈ 2025 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਬਿਆਸ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 114 ਸਾਲ ਦੱਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਮਰ ਵੀ ਮੂਲ ਜਨਮ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਗੈਰ-ਉਪਲਬਧਤਾ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਧਿਆਇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਇਸ ਉਮਰ ਤੋਂ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲਾਤਮਕ ਖੇਡ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ 11 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ 100 ਸਾਲ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਮਰ ਇੱਕ ਗਿਣਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਜ਼ਬਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਜਾਂ ਤਮਗਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਇਹ “ਟਰਬਨਡ ਟੋਰਨੇਡੋ” ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਖੇਡ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.