ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਸੰਦੀਪ ਧੌਲਾ ਬਣੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ 'ਮਸੀਹਾ': 1 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਲ੍ਹਣੇ ਲਗਾ ਕੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਨਵਾਂ ਆਸ਼ੀਆਨਾ
Kamaljeet Singh
ਬਰਨਾਲਾ: 10 ਜੁਲਾਈ, 2026
ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸੰਦੀਪ ਧੌਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਪਿਛਲੇ ਕਰੀਬ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ (20 ਸਾਲਾਂ) ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਸਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੰਦੀਪ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ 1 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਲ੍ਹਣੇ (ਘੋੰਸਲੇ) ਖੁਦ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਵਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
MCA ਅਤੇ MBA ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਚੁਣਿਆ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਰਾਹ
ਐਮਸੀਏ (MCA) ਅਤੇ ਐਮਬੀਏ (MBA) ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਦੀਪ ਧੌਲਾ ਨੇ ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇਕ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਖ਼ਰਚੇ 'ਤੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਰੈਣ-ਬਸੇਰੇ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਵੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਗਏ। ਅੱਜ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਦੋਲਨ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਦੀਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਸ਼ੀਆਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੰਦੀਪ ਦੇ ਘਰ ਮੁੜ ਗੂੰਜੀ ਉਹ ਚਹਚਹਾਹਟ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਸੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਅੱਖ
ਕਦੇ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਲਾਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਚਹਚਹਾਹਟ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਸੰਦੀਪ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਅੱਜ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੌਰ ਮੁੜ ਪਰਤਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਘਰੇਲੂ ਚਿੜੀ (ਘਰਾਂ ਦੀ ਗੌਰਈਆ), ਮੈਨਾ, ਤੋਤਾ, ਉੱਲੂ, ਨੀਲਕੰਠ, ਕਬੂਤਰ, ਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਰਾ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮੁੜ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਹਿਕਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਦੀਪ ਦਾ ਘਰ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਮਿੰਨੀ ਜੰਗਲ ਅੱਜ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਣਾਈ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਸਨਮਾਨ
ਸੰਦੀਪ ਧੌਲਾ ਦੀ ਇਸ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਹਿਲ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਇਸ ਵੱਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਦੀਪ ਧੌਲਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ (Tele Film) ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਦੀਪ ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
"ਇਹ ਕੋਈ ਇਨਾਮ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ" — ਸੰਦੀਪ ਧੌਲਾ
ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਦੀਪ ਧੌਲਾ ਬੇਹੱਦ ਭਾਵੁਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:
"ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਵਾਹ-ਵਾਹੀ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਭ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਕਟਾਈ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਾਡੀ ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੁਣ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਛੀ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਏ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਵਿਰਾਸਤ ਮੁੜ ਪਰਤ ਰਹੀ ਹੈ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੰਦੀਪ ਦੀ ਇਸ ਜ਼ਿੱਦ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ (Global Warming) ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।
- Download Babushahi App
-
-
