America-Iran ਰਣਨੀਤਕ ਟਕਰਾਅ: ਈਰਾਨ ਦੀ 'ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਰਣਨੀਤੀ' ਅੱਗੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 12 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ 21 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਮੈਰਾਥਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਦੇ ਬੇਸਿੱਟਾ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਅਸਫਲਤਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਈਰਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ 'ਨਬਜ਼' ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੱਥ
ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਜੰਗ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਈ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਦੌਰਾ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਜੰਗ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ। ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਈਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਲ੍ਹਾ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੀ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਬੜ੍ਹਤ
ਫੌਜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਭੰਡਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਟੋ (NATO) ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ-ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਆਪਣੀ ਇਸੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਦੀ ਰਾਹ: ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਬਨਾਮ ਜੰਗ
ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਹੁਣ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਚੱਲੇਗਾ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਲੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ਾਇਦ ਦਬਾਅ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਸਿੱਧੇ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਹੁਣ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਜੰਗ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।