ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ ਦਾ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਹਾਂਤ

ਸਾਹਿਤਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆ ਗਹਿਰਾ ਸੋਗ

 ਬਾਬੂਸ਼ਾਹੀ ਬਿਊਰੋ
 

ਮੇਰਠ, 28 ਮਈ, 2026 

ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇਵੇਦਕ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਡਾ. ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ ਦਾ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਸਾਂਹ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਫਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਫਨਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਦੁਖਦ ਖ਼ਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਹਤ ਬਦਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵੁਕ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਊਂਟ 'ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ, "ਬਸ਼ੀਰ ਸਾਹਿਬ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ... ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ।" ਆਧੁਨਿਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਅਸਲ ਉਸਤਾਦ ਯਾਨੀ ਮਾਸਟਰ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ।

ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ 'ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 15 ਫਰਵਰੀ, 1935 ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮੇ ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯਾਨੀ AMU ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬਸ਼ੀਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਸਰਲ, ਆਮ-ਫਹਿਮ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਮਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਇੰਟਰੋਡਿਊਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਦੁਖਦ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਖ਼ਰਾਬ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

ਡਾ. ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਲਾ ਦੌਰ ਵੀ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਤੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਾਲ 1987 ਵਿੱਚ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਸਦਾ-ਖੇਡਦਾ ਘਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਅਨਮੋਲ ਡਾਇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸਵਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੇਰਠ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਛੱਡ ਕੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੋਪਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਫ਼ਰ ਮੇਰਠ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ 12 ਅਗਸਤ, 1974 ਨੂੰ ਉਹ ਉਰਦੂ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਮਕਬੂਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਸਟੇਟਸ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

'ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ-ਏ-ਗ਼ਜ਼ਲ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾ. ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ ਨੂੰ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾ 'ਬਜ਼ਮ-ਏ-ਉਰਦੂ' ਵੱਲੋਂ 'ਜੋਸ਼-ਏ-ਉਰਦੂ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਭੋਪਾਲ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਇਹ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਢਾਲ (ਸ਼ੀਲਡ) ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇਹ ਅਮਰ ਸ਼ੇਅਰ— "ਜੀ ਹੁਜ਼ੂਰੀ ਕੀ ਕੋਈ ਮਜਬੂਰੀ ਤੋ ਹੋਗੀ..." ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋਹੇ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

Follow Babushahi Network Channel on WhatsApp