ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਦਸਤਕ-ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਕਿਸਦੇ ਹੱਥ
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਲਕਸਨ ਵੱਲੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ 2026 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ
-ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਆਖਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਾਰੀਖ਼ 19 ਦਸੰਬਰ ਹੈ-ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ
-ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-
ਔਕਲੈਂਡ, 20 ਜਨਵਰੀ 2026:-ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਲਕਸਨ ਵੱਲੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ 2026 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਕੌਣ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ‘ਕੈਬਨਿਟ ਮੈਨੂਅਲ’ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਹੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਭੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਜੂਦਾ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਲਕਸਨ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੇਤਾਵਾਂ—ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਫਸਟ ਦੇ ਵਿੰਸਟਨ ਪੀਟਰਸ ਅਤੇ ਐਕਟ (13“) ਦੇ ਡੇਵਿਡ ਸੀਮੌਰ—ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਗੇ।
ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਦੋਂ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤਾਰੀਖ਼ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੋਣਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ ਸੰਸਦੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਆਖਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਾਰੀਖ਼ 19 ਦਸੰਬਰ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਚੋਣਾਂ?
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ 3 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਮੱਧ-ਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਿਤ ਤਾਰੀਖ਼ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 7 ਨਵੰਬਰ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਰੀਖ਼ ਚੁਣਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਣ। ਤਾਰੀਖ਼ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ, ਮੁੱਖ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਗਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ) ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਚੋਣਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ 9-10 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ‘ਸਨੈਪ ਇਲੈਕਸ਼ਨ’ (Snap 5lection) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਗੱਠਜੋੜ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਲਦੀ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1984 ਵਿੱਚ ਰੌਬਰਟ ਮਲਡੂਨ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨੋਟਿਸ ’ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਸਨ।
ਨਵੇਂ ਚੋਣ ਨਿਯਮ (5lectoral 1mendment 2ill)
ਇਸ ਸਾਲ ਚੋਣਾਂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਹੁਣ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 13 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਰਜ (enrol) ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਚੋਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰਜਿਸਟ?ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੁਣ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।