“ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਕਪਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ”---ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ
---ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਤੱਕ—ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬਣ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਕੜ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਮੰਚਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿੱਤਾ। 6 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਤੋਂ ਹਟਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਮੀ ਕਪਤਾਨੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਖੇਡਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ।
ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 155 T20I, 51 ODI ਅਤੇ 5 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। T20I ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ 93 ਜਿੱਤਾਂ, 57 ਹਾਰਾਂ ਅਤੇ 5 ਨੋ-ਰਿਜ਼ਲਟ ਰਹੇ। ODI ਵਿੱਚ 30 ਜਿੱਤਾਂ, 19 ਹਾਰਾਂ, ਇੱਕ ਟਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੋ-ਰਿਜ਼ਲਟ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ 4 ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਾਰ ਦਰਜ ਹੋਈ। ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਿੱਤ ਰਿਕਾਰਡ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ।
ਪਰ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟਰਾਫੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
2025 ਦਾ ਮਹਿਲਾ ODI ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਉਸ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁਕਾਮ ਰਿਹਾ। ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਿਲਾ 50-ਓਵਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ 50-ਓਵਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣੀ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਤੇ ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਧੋਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਲਾਂ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। 2017 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਨਾਬਾਦ 171 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਨਵਾਂ ਜਨੂੰਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਮਲਟੀ-ਸਪੋਰਟ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਿਹਾ। 2022 ਹਾਂਗਜ਼ੌ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਖਿਤਾਬ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। 2026 ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ 147 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜਾ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸੋਨ ਜਿੱਤਿਆ।
2022 ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗੇਮਜ਼ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗੇਮਜ਼ ਡੈਬਿਊ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ 65 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ।
ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ। 2026 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣੀ ਜਿਸ ਨੇ T20 ਵਿੱਚ 150 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। 2026 ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਪਡ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣੀ। ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 356ਵਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡ ਕੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਸੁਜ਼ੀ ਬੇਟਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ। ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ ਉਹ 200 T20I ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣੀ।
2018 ਵਿੱਚ ਉਹ T20I ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣੀ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨਾ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੱਖ ਇਹ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਟੀਮ ਤੋਂ ਖਿਤਾਬ ਦੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਟੀਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ, ਦੋ ਲਗਾਤਾਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ, ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਉਸ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਕਪਤਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਥੇ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਖੇਡਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ “ਕਪਤਾਨੀ ਖ਼ਤਮ, ਸਫ਼ਰ ਜਾਰੀ” ਵਾਲਾ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਅਧਿਆਇ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ।
ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ—ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਜਿਤਾਏ; ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.