ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ--- ਹਾਕੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ’ਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ‘ਸਰਦਾਰ’, ਕਪਤਾਨੀ ’ਚ ਰਚਿਆ ਸੁਨਹਿਰੀ ਇਤਿਹਾਸ
---ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ’ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿਤਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਕਪਤਾਨ — ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਦੋ ਕਾਂਸੀ, ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ’ਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਨਵੇਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖੇ ਜਾਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਣ ਨਾਲ ਦਰਜ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰ ਨੂੰ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਲਾ, ਡਿਫੈਂਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਧ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ’ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਅਗਵਾਈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਸ ਹਾਕੀ ਸਿਤਾਰੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
2026 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ 5-1 ਨਾਲ ਹਰਾਕੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਖਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੈਚ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੰਚ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵੱਲੋਂ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਖਾਸ ਰਹੀ। ਖੁਦ ਵੀ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।
ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਂਚ ਤੋਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਨੂੰ ਗੋਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਦ ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰ ’ਤੇ ਗੇਂਦ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਡ੍ਰੈਗ-ਫਲਿਕ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਗੋਲਕੀਪਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਡਿਫੈਂਡਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਕੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਇਹ ਕਪਤਾਨੀ ਵਾਲੀ ਯਾਤਰਾ 2023 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸੋਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਹੁ-ਖੇਡ ਮੰਚ ’ਤੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2026 ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 2023 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤੀ, 2024 ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਾਕੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਿਤਾਬ—ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ—ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਉਪਲਬਧੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਪਤਾਨ ਧਨਰਾਜ ਪਿੱਲੈ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਨਰਾਜ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 1998 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਪਤਾਨਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਖਾਸ ਪਛਾਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।
ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਪਤਾਨੀ ਦੇ ਸੋਨ ਤਗਮਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲਗਾਤਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਟੋਕੀਓ 2020 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ 2024 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ—ਦੋਵੇਂ ਓਲੰਪਿਕ ਤਮਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੈਰਿਸ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਕਾਂਸੀ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਪੋਡੀਅਮ ’ਤੇ ਥਾਂ ਬਣਾਈ।
ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾਸ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੀ ਕਿ ਡਿਫੈਂਡਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਟੀਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੋਲ-ਸਕੋਰਿੰਗ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨਾ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮੇਜਰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਖੇਲ ਰਤਨ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ FIH Player of the Year ਵੀ ਚੁਣੇ ਗਏ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਇਹ ਖਿਡਾਰੀ ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਡ੍ਰੈਗ-ਫਲਿਕ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਡਿਫੈਂਸ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਹੈ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਠਹਿਰਾਅ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਕਹਿਣਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਉਹ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਓਲੰਪਿਕ ਪੋਡੀਅਮ ’ਤੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੋਨ, ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦਾ ਸੋਨ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਅਤੇ ਦੋ ਓਲੰਪਿਕ ਕਾਂਸੀ—ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਗਮਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਿਫੈਂਡਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਗੂ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ।
2026 ਦੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ 2028 ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਉਸ ਅਗਲੇ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ’ਤੇ ਹੋਣਗੀਆਂ—ਓਲੰਪਿਕ ਪੋਡੀਅਮ ’ਤੇ ਕਾਂਸੀ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ।
ਹਾਕੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨ ਕੇ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰ ਲਈ ਗੇਂਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਉੱਥੇ ਕਰੋੜਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਇਹੀ ਹੈ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ—ਇੱਕ ਡਿਫੈਂਡਰ, ਇੱਕ ਗੋਲ-ਸਕੋਰਰ, ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਰਦਾਰ।
- Download Babushahi App
-
-
