ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਰਾਏ: ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋਅ ਦੀ ਉਹ ਸਿਤਾਰਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਟੁੱਟ ਰਿਹਾ
58.64 ਮੀਟਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥ੍ਰੋਅ ਤੋਂ ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਤੱਕ—ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋਅ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਰਾਏ ਦਾ ਨਾਮ ਬੇਹੱਦ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 20 ਜੂਨ 1970 ਨੂੰ ਜਨਮੀ ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਮੰਚਾਂ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। World Athletics ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
58.64 ਮੀਟਰ—ਉਹ ਥ੍ਰੋਅ ਜਿਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ
ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 58.64 ਮੀਟਰ ਦੀ ਥ੍ਰੋਅ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 17 ਜੁਲਾਈ 2000 ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਜੈਵਲਿਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ 58.64 ਮੀਟਰ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਅਤੇ 17 ਜੁਲਾਈ 2000 ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦਰਜ ਹੈ।
2014 ਵਿੱਚ ਅੰਨੂ ਰਾਣੀ ਨੇ 58.83 ਮੀਟਰ ਦੀ ਥ੍ਰੋਅ ਨਾਲ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮੀਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਟੁੱਟਿਆ ਜ਼ਰੂਰ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਜੈਵਲਿਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਕਾਇਮ ਰਹੀ।
1998 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ
ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ 1998 ਬੈਂਕਾਕ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ 59.00 ਮੀਟਰ ਦੀ ਥ੍ਰੋਅ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। World Athletics ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਕਾਂਸੀ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਸਾਲ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਫੁਕੂਓਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 55.35 ਮੀਟਰ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ
ਸਾਲ 2000 ਗੁਰਮੀਤ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਹਾ। ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 55.65 ਮੀਟਰ ਦੀ ਥ੍ਰੋਅ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤੀ।
ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ—ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖੇਡ ਮੰਚ ’ਤੇ
ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 2000 ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 29 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਮਹਿਲਾ ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋਅ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 52.78 ਮੀਟਰ ਰਹੀ। World Athletics ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ 17ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਦਰਜ ਹਨ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 52.78, 48.80 ਅਤੇ 46.46 ਮੀਟਰ ਰਹੀਆਂ।
ਇਹ ਗੱਲ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 58.64 ਮੀਟਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਡਨੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸਟਾਰਟਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ
1999 ਵਿੱਚ ਸੇਵਿਲ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥ੍ਰੋਅ 51.97 ਮੀਟਰ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਹ 26ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹੀ।
ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਮਗੇ
ਗੁਰਮੀਤ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫ਼ਰ ਸਿਰਫ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
2003 ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 53.37 ਮੀਟਰ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2004 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 51.27 ਮੀਟਰ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ 2006 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 46.45 ਮੀਟਰ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਖੇਡ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ
ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ Life Insurance Corporation of India (LIC) ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ Assistant Administrative Officer ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਖੇਡ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣਾ।
ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡੀ ਵਿਰਾਸਤ
ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋਅ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਨੀਰਜ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਅੰਨੂ ਰਾਣੀ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟਾਂ ਨੇ ਜੋ ਬੁਨਿਆਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਰਾਏ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 58.64 ਮੀਟਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ 2000 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ। ਰਿਕਾਰਡ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਪਰ ਓਲੰਪਿਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੰਚ ’ਤੇ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਅਥਲੀਟ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਰਹੇਗਾ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸਟਾਰਟਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 58.64 ਮੀਟਰ ਦਰਜ ਸੀ—ਉਹੀ ਥ੍ਰੋਅ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਰਾਏ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੰਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.