ਬੰਬੇ ਹਿਲਜ਼ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਵਸੇਬੇ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

- 1993 ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਸਭਾ
ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-
ਔਕਲੈਂਡ, 12 ਜੁਲਾਈ 2026:-ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਚ ਜਿਸ ਬੰਬੇ ਹਿੱਲਜ਼ ਦਾ ਨਾਂਅ ਲਿਆ, ਆਓ ਥੋੜੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਂਝ ਪਾਈਏ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬੰਬੇ ਹਿਲਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ?
ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਹੁਣ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਸਤੀ ਦੀ 150ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ। ਬੰਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਬੰਬੇ ਨਾਮਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਠਿਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 18 ਮਾਰਚ 1865 ਨੂੰ ਔਕਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ 400 ਯਾਤਰੀ ਸਵਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਤਸਮਾਨ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫਾਨ ਆਇਆ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣਗੇ।
ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੌਰਾਨ ਜਹਾਜ਼ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੱਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ (ਬਾਉਸਪ੍ਰਿਟ) ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਪਰਲਾ ਮਸਤੂਲ (ਟੌਪਮਾਸਟ) ਵੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਸਤੂਲ (ਮੇਨਮਾਸਟ) ਵੀ ਡੈੱਕ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਆਰਜ਼ੀ ਮਸਤੂਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਸੀ। ਸਰਕੂਲਰ ਸਾ ਲਾਈਨ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਕੌਨਸਟੈਂਸ (200 ਟਨ) ਨੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਰੱਸੀ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਕੌਨਸਟੈਂਸ ਨੇ ਸਟੀਮ ਬੋਟ (ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ) ਲੈਣ ਲਈ ਔਕਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਐਚ.ਐਮ.ਐਸ. ਕੁਰਾਕੋਆ, ਜੋ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਬੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਔਕਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ।
ਕੁਝ ਯਾਤਰੀ ਓਨੀਹੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ, ਪਰ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਸਨੂੰ ਉਦੋਂ ਵਿਲੀਅਮਸਨਜ਼ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਗ?ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਬੰਬੇ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।
ਨਵੇਂ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਅਜੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਘਰ ਬਣਾਉਣੇ ਪਏ। ਹਰ ਮੋੜ ’ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਬਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਫਲ ਮਾਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰ: ਇਹ ਜਹਾਜ਼ 26 ਨਵੰਬਰ 1864 ਨੂੰ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ 18 ਮਾਰਚ 1865 ਨੂੰ ਔਕਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
ਸਵਾਰ ਯਾਤਰੀ: ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਸਾਰੇ 400 ਯਾਤਰੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ (ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ) ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਾਈਕਾਟੋ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬੰਬੇ’ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬੰਬੇ’ ਕਿਉਂ ਸੀ?: ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ (ਹੈਰਿਚ) ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ) ਸ਼ਹਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਪਨੀ (Tyser and Haviside) ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬੰਬੇ’ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ (ਬੰਬਈ) ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ, ਪਰ 1865 ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆਇਆ ਸੀ। ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ ਕਿ ਇਥੇ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਔਕਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕਿਤੇ ਲਿਖੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਪਰ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।


ਬੰਬੇ ਹਿਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਮੰਦਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬੰਬੇ ਹਿਲਜ਼ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਬੰਬੇ ਹਿਲਜ਼ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪੁਕੇਕੋਹੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993 ਦੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਬੰਬੇ ਹਿਲਜ਼ ਦੇ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਯਤਨ 1991 ਦੇ ਵਿਚ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨੀਂਹ  ਪੱਥਰ 31 ਦਸੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 6 ਮਈ 2004 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Follow Babushahi Network Channel on WhatsApp