ਇੱਕ ਛਾਲ ਨੇ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਚਿਓਮਾ ਅਜੁਨਵਾ ਬਣੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਓਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ
---ਐਟਲਾਂਟਾ-1996 ’ਚ ਪਹਿਲੀ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ 7.12 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਦਾ ਸੋਨ; ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤੱਕ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਸਫ਼ਰ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
2 ਅਗਸਤ 1996. ਐਟਲਾਂਟਾ ਓਲੰਪਿਕ ਦਾ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਦਾ ਫਾਈਨਲ। ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਚਿਓਮਾ ਅਜੁਨਵਾ ਨੇ ਰਨਵੇਅ ਤੋਂ ਦੌੜ ਲਗਾਈ, ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਉੱਡੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ 7.12 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਥਲੀਟ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਅਜੁਨਵਾ ਨੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 7.12 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੀ ਫਿਓਨਾ ਮੇ ਨੇ 7.02 ਮੀਟਰ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਜੈਕੀ ਜੌਇਨਰ-ਕਰਸੀ ਨੇ 7.00 ਮੀਟਰ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਿਰਫ਼ ਐਥਲੀਟ ਨਹੀਂ, ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਵੀ
ਚਿਓਮਾ ਅਜੁਨਵਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਹ 1991 FIFA ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜੁਨਵਾ ਉਹਨਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ FIFA ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਐਥਲੈਟਿਕਸ, ਦੋਵੇਂ ਪੱਧਰਾਂ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
1992 ਦਾ ਝਟਕਾ, ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਪਸੀ
ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤੱਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। 1992 ਵਿੱਚ ਡੋਪਿੰਗ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜੁਨਵਾ ’ਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੇਗੁਨਾਹੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਰਹੀ। ਪਾਬੰਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਐਟਲਾਂਟਾ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਤਾਜ਼ਾ 2026 ਦੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆਈ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਮੁਤਾਬਿਕ ਐਟਲਾਂਟਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ 7.12 ਮੀਟਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਰਿੰਟਰ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ
ਅਜੁਨਵਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। 100 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸਮਾਂ 10.84 ਸਕਿੰਟ ਰਿਹਾ। 1990 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ 4×100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਵੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਐਟਲਾਂਟਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 4×100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਦਾ ਸੋਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਚ ਬਣਿਆ।
ਅਫਰੀਕੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਬਦਬਾ
ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਜੁਨਵਾ ਨੇ ਅਫਰੀਕੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ 1989 ਅਫਰੀਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ 1991 ਆਲ ਅਫਰੀਕਾ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਦੇ ਸੋਨ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਫਰੀਕਨ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਈ ਸੋਨ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ।
ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਇਕ ਤੱਕ
ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜੁਨਵਾ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਐਟਲਾਂਟਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ Member of the Order of the Niger (MON) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਈਜੀਰੀਆਈ ਖੇਡ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਹਨ। ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗੇ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ।
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਪਾਰੀ
ਖੇਡ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਜੁਨਵਾ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਾਤਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ। 2017 ਵਿੱਚ Chioma Ajunwa-Okpara Foundation ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ।
ਅਜੁਨਵਾ ਨੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ
ਚਿਓਮਾ ਅਜੁਨਵਾ ਦੀ 7.12 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਐਥਲੈਟਿਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਇਹ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਉਹ ਪਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਐਥਲੀਟ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ, writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.