16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ
---ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ ਦਾ ਵੱਕਾਰੀ ਖ਼ਿਤਾਬ, ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਬਣਨ ਦਾ
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਉਭਰਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਪਲਬਧੀ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕਰ ਲਈ। ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ (IM) ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਪਲਬਧ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ IM ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਉਸ ਨੇ Dubai Open 2025 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ IM ਨਾਰਮ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਸਰਬੀਆ ਦੇ Rudar GM Tournament, Požarevac ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ IM ਨਾਰਮ ਅਤੇ ਮਈ 2024 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਦੇ Piraeus GM Tournament ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ IM ਨਾਰਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ Piraeus ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ GM ਨਾਰਮ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਘਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖੇਡਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖੇਡ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਅਰਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ।
ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
2022 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ—ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕੇਤ
ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 2022 Western Asia Youth Chess Championship ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੋਨ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ Classical, Rapid ਅਤੇ Blitz—ਤਿੰਨਾਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੇ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਭਰਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
IM ਬਣਨ ਦੀ ਰਾਹ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਚੰਗੀ ਰੇਟਿੰਗ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ IM norms ਹਾਸਲ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ FIDE ਦੀਆਂ ਤੈਅ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਆਖਰੀ ਨਾਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਪਰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਰਹੀ। ChessBase India ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਖ਼ਰਕਾਰ Dubai Open 2025 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਤੀਜਾ IM ਨਾਰਮ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਹਾਰਾ
ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਪਿੱਛੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਚਿੰਗ ਦਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ChessBase India ਮੁਤਾਬਕ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ GM Swayams Mishra ਅਤੇ G.B. Joshi ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਨਜ਼ਰ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ’ਤੇ
IM ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵੱਡੀ ਮੰਜ਼ਿਲ Grandmaster (GM) ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ GM norm ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬਾਕੀ GM norms ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ’ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਬਿਸਾਤ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
-
ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਭੰਗੂ , writer
bhangoo1164@gmail.com
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.