ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ: ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟ
ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-
ਔਕਲੈਂਡ, 20 ਫਰਵਰੀ 2026:-ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਘਾਤਕ ਹਮਲੇ ਕਾਫੀ ਵਧ ਗਏ ਹਨ, ਕੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ? ਆਓ ਕਰੀਏ ਗੱਲਬਾਤ:-
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਨੌਰਥਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ 62 ਸਾਲਾ ਮਹਿਲਾ, ਮਿਹੀਆਤਾ ਤੇ ਰੋਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੌਥੀ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ (Dog Control Act 1996) ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ‘ਡੌਗ ਕੰਟਰੋਲ ਐਕਟ 1996’ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
ਮਾਲਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ: ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।
ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੁੱਤੇ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੁੱਤਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ‘ਖ਼ਤਰਨਾਕ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਟਾ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ’ਤੇ ਜਾਲੀ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਨਸਲਾਂ: ਅਮਰੀਕਨ ਪਿਟ ਬੁੱਲ (American Pit Bull) ਵਰਗੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ‘ਡਰਾਉਣੀਆਂ’ (Menacing) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯਮ: ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਨੂੰ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਜਾਂ 20,000 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਅਜਿਹੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ (destroy) ਦਾ ਹੁਕਮ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿਉਂ?
ਐਸ. ਪੀ. ਸੀ. ਏ. (Society for the Prevention of Cruelty to Animals) ਅਤੇ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਕੌਂਸਲਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 30 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਹੁਣ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਢਿੱਲੀ ਕਾਰਵਾਈ: ਨੌਰਥਲੈਂਡ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਵਧਦੇ ਹਮਲੇ: ਇਕੱਲੇ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਲਾਨਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਨਵ-ਹੱਤਿਆ (Manslaughter) ਦੇ ਚਾਰਜ: ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ‘ਮਾਨਵ-ਹੱਤਿਆ’ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦਿਆਂ 3.5 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੱਖ
ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸਾਈਮਨ ਵਾਟਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਕੌਂਸਲਾਂ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੰਨੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬਾਹਰ ਸੈਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ।
ਸਿੱਟਾ: ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਨਸਬੰਦੀ (neutering) ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਅਵਾਰਾ ਜਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਸਥਾਨਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਐਨੀਮਲ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ।