ਅਮਰੀਕਾ-ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਮਾਮਲਾ- -ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਦੱਸਿਆ
ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਮਾਦੁਰੋ ਸਰਕਾਰ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਗਿ੍ਰਫਤਾਰ
-ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਦੱਸਿਆ
ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-
ਔਕਲੈਂਡ, 4 ਜਨਵਰੀ 2026:- ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ਏਲਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਪਸੀ ਮਾਮਲਾ ਕਾਫੀ ਭਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੈਨੇਜ਼ਏਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਿ੍ਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਕੀ ਹੈ?
3 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਰਾਕਸ (Caracas) ’ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਂ ’ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਬਸੋਲਿਊਟ ਰਿਜ਼ੌਲਵ’ (Operation Absolute Resolve) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲਾਂ (Delta Force) ਨੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ((Narco-terrorism) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਮਾਦੁਰੋ ਸਰਕਾਰ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ (Narco-terrorism) ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ: ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਉਦਯੋਗ ’ਤੇ ਮਾਦੁਰੋ ਦੀ ਪਕੜ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੁੜੱਤਣ: ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ (ਹਿਊਗੋ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ) ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਮਾਦੁਰੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼: ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮਾਦੁਰੋ ’ਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਲਈ 5 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸੰਕਟ: ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ’ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ?
ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ:
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ: ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੇਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰੂਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ’ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲਾ’ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਰੂਸ ਜਾਂ ਚੀਨ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ: ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਕਟ: ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਵਧਣ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਾਦੁਰੋ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੂਸ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੋਵੇਗੀ।
ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ (Venezuela) ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਰਚਿਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਾਕਸ ਹੈ।
-ਤੇਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
-ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਬਤ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 303 ਬਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ (ਲਗਭਗ 267 ਬਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ) ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।
-ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 20% (ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ) ਇਕੱਲੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
-ਇੱਥੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ ‘ਭਾਰੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ’ (8eavy 3rude Oil) ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਹਿੰਗਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਗੱਲਾਂ
ਭੂਗੋਲ: ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਾਗਰ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੁਆਨਾ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਪੈਟਰੋਲ: ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਕਾਰਨ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ (ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ 2-3 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ)।
ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ: ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਝਰਨਾ, ਐਂਜਲ ਫਾਲਸ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ: ਇੰਨਾ ਤੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ੋ?