ਜੰਗਾਂ ਕਿਸੇ ਮਸਲੇ ਹੱਲ ਨਹੀਂ!
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ? ਈਰਾਨੀ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੇਰੀ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਮੀਕਰਨ
ਰਵੀ ਜੱਖੂ
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ, ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਕਿਰ ਕਾਲੀਬਾਫ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਫੇਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੀ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਲਈ "ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ" (make-or-break moment) ਵਾਲਾ ਮੌਕਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'X' 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਟੈਂਡ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਪ੍ਰਤੀ ਗਹਿਰੀ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈਰਾਨ ਨਾਲ "ਵਾਅਦਾ ਖਿਲਾਫ਼ੀ" ਕੀਤੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ; ਈਰਾਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਬੇਮਾਅਨਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕੇ ਗਏ ਈਰਾਨੀ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ।
ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚਲੀ ਉਹ ਭਾਵੁਕ ਤਸਵੀਰ; 'ਮੀਨਾਬ' ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ
ਕਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਟ 'ਤੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬੱਚੇ ਮੀਨਾਬ (Minab) ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਹਾਲੀਆ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਦੋਸ਼ ਈਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ 'ਤੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਇਸ ਫਲਾਈਟ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਅਸਲੀ ਸਾਥੀ," ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਜੰਗ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪੂਰੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਈਰਾਨੀ ਵਫ਼ਦ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇਡੀ ਵਾਂਸ (JD Vance) ਅਤੇ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਖ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ "ਖੇਡ ਨਾ ਖੇਡੇ," ਜਦਕਿ ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਆਏ ਹਨ ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ 'ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂ' (Strait of Hormuz) ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਸਦਕਾ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਸੰਭਵ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕਾਲੀਬਾਫ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਿ "ਜੰਗਾਂ ਕਿਸੇ ਮਸਲੇ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ," ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਉਮੀਦ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਈਰਾਨ ਇਸ ਵਾਰ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਾਰਤਾ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਰਵੀ ਜੱਖੂ, ਲੇਖਕ, ਸੀਨੀਅਰ ਜਰਨਲਿਸਟ (ਬਾਬੂਸ਼ਾਹੀ ਨੈੱਟਵਰਕ)
ravijakhu500@gmail.com
+91 9463657040
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.