Monsoon Active : ਦੇਸ਼ 'ਚ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, IMD ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸਣੇ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ
ਬਾਬੂਸ਼ਾਹੀ ਬਿਊਰੋ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 17 ਜੁਲਾਈ, 2026: ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੋਕੇ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਨਸੂਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮੌਸਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (Weather System) ਬਣਨ ਕਾਰਨ 20 ਤੋਂ 30 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਤਰੀ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ "ਰਿਵਰਸ ਗੇਅਰ" (Reverse Gear) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮਾਨਸੂਨ ਜਾਂ "ਵਾਪਸੀ ਮਾਨਸੂਨ" (Retreating Monsoon) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਮ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਸਤੰਬਰ-ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਪੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ 180 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੱਕੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਵਾਵਾਂ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਚੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਤੱਟਵਰਤੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੋਈ ਅਸਾਧਾਰਨ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਚੱਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚਾਲੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਉਲਟਾ ਮਾਨਸੂਨ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਤੱਟਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਮੌਸਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨੇੜੇ 'ਬੋਰੀਅਲ ਸਮਰ ਇੰਟਰਾਸੀਜ਼ਨਲ ਓਸੀਲੇਸ਼ਨ' (BSISO) ਇੱਕ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, 'ਰੋਸਬੀ ਲਹਿਰਾਂ' (Rossby Waves) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦਾ ਖੇਤਰ (Low-Pressure System) ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਗਤੀ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਸਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ, ਪੰਜਾਬ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ 19 ਤੋਂ 25 ਜੁਲਾਈ ਦਰਮਿਆਨ ਮੀਂਹ ਦਾ ਜੋ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਉੱਤਰਾਖੰਡ: 300 ਤੋਂ 500 ਮਿਲੀਮੀਟਰ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: 200 ਤੋਂ 350 ਮਿਲੀਮੀਟਰ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜੰਮੂ: 150 ਤੋਂ 300 ਮਿਲੀਮੀਟਰ
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: 100 ਤੋਂ 200 ਮਿਲੀਮੀਟਰ
ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਐਨਸੀਆਰ: 100 ਤੋਂ 150 ਮਿਲੀਮੀਟਰ
ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਸਥਾਨ: 75 ਤੋਂ 200 ਮਿਲੀਮੀਟਰ
ਇਹ ਬਾਰਿਸ਼ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਤੇ ਸੋਕੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦੇਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ (Landslides), ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ (Flash Floods) ਆਉਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈ ਲੈਣ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (ECMWF) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 20 ਤੋਂ 27 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿੱਥੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਮੀਂਹ ਪਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੇਗਾ। ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸੋਕੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਸਾਉਣੀ (Kharif) ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮੀਂਹ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕਦਮ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਨੀਵੇਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਵੀਰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ (Drainage) ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਣ।
- Download Babushahi App
-
-
