ਸੰਸਦ ਦੇ ਗਲੀਚਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ - ਹੁਣ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਵਧੇਗੀ ਦੋਸਤੀ ਪੁਰਾਣੀ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਉੱਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਗਲੀਚਾ

-ਕੱਲ੍ਹ ਰਚਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ, ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਵਧਣਗੀਆਂ ਪੀਂਘਾਂ

-ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-

ਔਕਲੈਂਡ, 26 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026: -ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸੰਸਦ ਦੀ ਇਮਾਰਤ, ਜੋ ਕਿ 2023 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈ ਗਈ ਉੱਨ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕਾਰਪੇਟ (ਗਲੀਚੇ) ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਸਥਿਤ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।

ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਉੱਨ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਕਾਰਪੇਟ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊਪਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਫਲੋਰਿੰਗ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 17,000 ਟਨ ਉੱਨ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 72 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ‘ਸਟਰਾਂਗ ਵੂਲ’ (Strong Wool) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਕਾਰਨ ਕਾਰਪੇਟ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪੈਟਰਿਕ ਰਾਟਾ (Patrick Rata) ਨੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਦੋਹੀ ਹੱਥ-ਬੁਣਤ ਕਾਰਪੇਟ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਪੇਟ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਟਾ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਵੀ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਾਟਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ।

-ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉੱਨ ਦਾ ਸਫ਼ਰ (ਭੇਡਾਂ ਕਿਵੇਂ ਆਈਆਂ?)

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਭੇਡਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕੌਣ ਲਿਆਇਆ ਇਹ ਭੇਡਾਂ? ਜਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਕੁੱਕ (Captain Cook) ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਯਾਤਰਾ ’ਤੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ 20 ਮਈ 1773 ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਿਪ ਕੋਵ (Ship Cove) ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੇਪ ਟਾਊਨ (Cape Town) (ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਭੇਡ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।

ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ੀ ਘਾਹ ਚਰਨ ਲਈ ਕਿਨਾਰੇ ’ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਬਨਸਪਤੀ (ਸ਼ਾਇਦ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਮੂਲ ਪੌਦਾ ‘ਟੂਟ’ (Tutu)) ਖਾ ਲਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਕੈਪਟਨ ਕੁੱਕ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਸੀ?

ਕੁੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣ ਲਈ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਤਾਜ਼ਾ ਮੀਟ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ (ਮਾਓਰੀ (Maori) ਲੋਕਾਂ) ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸਫਲਤਾ: 1830 ਅਤੇ 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰਿਨੋ (Merino) ਭੇਡਾਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਮੈਦਾਨ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਏ ਗਏ। ਅੱਜ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਉੱਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਊਪਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ।

‘ਮੇਰਿਨੋ’ (Merino) ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰ (1830 ਤੋਂ ਬਾਅਦ)

ਕੁੱਕ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਗਭਗ 60 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। 1834 ਵਿੱਚ, ਜੌਹਨ ਰਾਈਟ (John Wright) ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ 100 ਮੇਰਿਨੋ ਭੇਡਾਂ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਾ ਟਾਪੂ (Mana Island) ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਭੇਡਾਂ ਉੱਥੇ ਬਚ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ‘ਫਲੀਸ’ (Fleece) (ਉੱਨ ਦਾ ਝੁੰਡ) ਸੀ।

1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂ (South Island) ਵਿੱਚ ਭੇਡਾਂ ਪਾਲਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ (ਲਗਭਗ 7 ਕਰੋੜ ਭੇਡਾਂ)। ਅੱਜ ਵੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ (50 ਲੱਖ) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਥੇ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਧਰਤੀ

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।

1. ਇੰਡੀਅਨ ਗ੍ਰੇਅ ਮੇਂਗੂਜ਼ (Indian Grey Mongoose): ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਲੇਟੀ ਨਿਉਲਾ (Mongoose) ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।

   ਕਿਉਂ: 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ (Rabbits) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਫ਼ਸਲਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਨਿਉਲੇ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਨ।

   ਨਤੀਜਾ: ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ), ਇਹ ਨਿਉਲੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਆਬਾਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਏ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਧ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਮੂਲ ਪੰਛੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕੀਵੀ (Kiwi)) ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਜਾਣਾ ਸੀ।

2. ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਟੈਹਰ (Himalayan Tahr)

   ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ (ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਤਿੱਬਤ) ਦਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

   ਕਦੋਂ: ਇਹ 1904 ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਨ।

   ਕਿਉਂ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ (Sport hunting) ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।

   ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂ (South Island) ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਟੈਹਰ (Himalayan Tahr) ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦੇਣ ਹੈ।

3. ਭਾਰਤੀ ਮੈਨਾ (Common Myna)

   ਇਹ ਪੰਛੀ ਅੱਜ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂ (North Island) ਵਿੱਚ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਦੋਂ: 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ।

   ਕਿਉਂ: ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਅੱਜ ਇਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਕਲੈਂਡ (Auckland) ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ।

4. ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਾਥੀ (Asian Elephant)

   ਭਾਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਾਥੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ (Zoos) ਅਤੇ ਸਰਕਸਾਂ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਨ।

   ਸੋ ਅੰਤ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਸੀ। ਅੱਜ ਜਿੱਥੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਉੱਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪੰਛੀ (ਮੈਨਾ (Myna)) ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਜੀਵ (ਟੈਹਰ (Tahr)) ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Follow Babushahi Network Channel on WhatsApp