ਔਨਲਾਈਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਲਿਮਟ: ਜਾਣੋ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਕੀ ਹੈ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗਾਂ ਦਾ 'ਮਨੀ ਮਿਊਲ' ਜਾਲ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 22 ਜੂਨ:
ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨੇ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਯੂ.ਪੀ.ਆਈ. (UPI) ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੁਣ ਚੰਦ ਸੈਕੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਇੱਕ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਜ਼ਾਫਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਵੱਲੋਂ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕੈਸ਼ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਨਲਾਈਨ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਭੇਜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਨਿਯਮ ਇੰਨੇ ਸਖ਼ਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਠੱਗ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਔਨਲਾਈਨ ਫੰਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ (Limits)
ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੀਮਾਵਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
UPI (ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫੇਸ): ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ UPI ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਬੈਂਕਾਂ ਜਾਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਫੀਸ ਜਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ) ਲਈ ਇਹ ਸੀਮਾ ਥੋੜੀ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
IMPS (ਇਮੀਜੀਏਟ ਪੇਮੈਂਟ ਸਰਵਿਸ): ਇਹ ਸੇਵਾ ਤੁਰੰਤ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਭੇਜਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
NEFT (ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਫੰਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ): ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਵੱਲੋਂ NEFT ਰਾਹੀਂ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੈਂਕ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
RTGS (ਰੀਅਲ ਟਾਈਮ ਗ੍ਰਾਸ ਸੈਟਲਮੈਂਟ): ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਡੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਸ਼ੀ ਲਈ RBI ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਬੈਂਕ ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਹੈ 'ਮਨੀ ਮਿਊਲ' (Money Mule) ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਫਸਦੇ ਹਨ ਆਮ ਲੋਕ?
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਬੈਂਕਿੰਗ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੈਅ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਮਨੀ ਮਿਊਲ' (ਪੈਸੇ ਦਾ ਖੱਚਰ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਈਬਰ ਠੱਗ ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਠੱਗੀ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਸਿੱਧੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਆਮ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ-ਸਾਧੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਠੱਗ ਪਹਿਲਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕਈ ਹੋਰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਅਸਲ ਅਪਰਾਧੀ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੁਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਮ ਖਾਤਾਧਾਰਕ (ਜਿਸ ਦੇ ਖਾਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ) ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਅੰਕੜਾ: ਭਾਰਤੀ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਤਾਲਮੇਲ ਕੇਂਦਰ (I4C) ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗਲਤ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਕਰੀਬ 27.3 ਮਿਲੀਅਨ (2.73 ਕਰੋੜ) ਤੋਂ ਵੱਧ 'ਮਨੀ ਮਿਊਲ' ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੋ ਆਪਣਾ ਖਾਤਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ
ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਆਪਣਾ ਏ.ਟੀ.ਐਮ. (ATM) ਕਾਰਡ, ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪਾਸਵਰਡ, ਯੂ.ਪੀ.ਆਈ. ਪਿਨ (UPI PIN) ਜਾਂ ਓ.ਟੀ.ਪੀ. (OTP) ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹੋ।
- Download Babushahi App
-
-
